Αιμοδοσία και Covid-19: Ποιοί και πότε μπορούν να αιμοδοτήσουν;

Μία από τις σημαντικές επιπτώσεις της πανδημίας Covid-19 είναι η παγκοσμίως μειωμένη προσέλευση εθελοντών αιμοδοτών και η σημαντική υποχώρηση του αριθμού των μονάδων αίματος που συλλέγονται ετησίως. Ωστόσο η αιμοδοσία είναι πράξη ζωτικής σημασίας καθώς το αίμα είναι αναντικατάστατο από οποιοδήποτε φαρμακευτικό προϊόν.

Τον Ιανουάριο 2022, ο Αμερικανικός Ερυθρός Σταυρός, που διαχειρίζεται το 40% των αιμοδοσιών που πραγματοποιούνται στις ΗΠΑ, ανακοίνωσε ότι διένυε τη μεγαλύτερη έλλειψη σε αίμα κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Χαρακτηριστικό είναι ότι από την αρχή της πανδημίας ο αριθμός των αιμοδοτών είχε μειωθεί κατά 10% με αποτέλεσμα ορισμένες ημέρες να καλύπτονται λιγότερο από το 25% των αναγκών σε αίμα που αιτούνταν τα νοσοκομεία.

Ποιά είναι όμως τα δεδομένα σχετικά με την αιμοδοτική ικανότητα όσων έχουν μολυνθεί με τον ιό  Sars-CoV αλλά και εκείνων που έχουν εμβολιαστεί; Στα πλαίσια της τακτικής ενημέρωσης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για την πανδημία η Καθηγήτρια Αιματολογίας Μαριάννα Πολίτου (Διευθύντρια Αιματολογικού Εργαστηρίου και Αιμοδοσίας–Νοσοκομείο Αρεταίειο) καθώς και οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Πάνος Μαλανδράκης και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας, Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα δεδομένα από τη δημοσίευση της Rita Rubin στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση JAMA.

 

Μεταδίδεται ο  Sars-CoV  μέσω της μετάγγισης;

Πρέπει να τονιστεί ότι σύμφωνα με τις προσφάτως αναθεωρημένες οδηγίες του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ, η χρήση εργαστηριακών εξετάσεων για τον έλεγχο ρουτίνας των αιμοδοτών για COVID-19 δεν συστήνεται.

Οι ιοί του αναπνευστικού δεν μεταδίδονται μέσω μετάγγισης αίματος και παγκοσμίως δεν έχουν αναφερθεί περιστατικά μετάδοσης  SARS-CoV-2 ή οποιουδήποτε άλλου κορωνοϊού από δότη σε λήπτη.

 

Τι προβλέπει ο Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων) των ΗΠΑ (FDA)
  • Οι αιμοδότες πρέπει να είναι καλά στην υγεία τους και να έχουν φυσιολογική θερμοκρασία όταν αιμοδοτούν.
  • Ο υπεύθυνος ιατρός της αιμοδοσίας μπορεί επίσης να συμβουλεύσει άτομα που έχουν διαγνωστεί ή είναι ύποπτα ότι έχουν COVID-19 να απέχουν από την αιμοδοσία για τουλάχιστον 10 ημέρες μετά την πλήρη υποχώρηση των συμπτωμάτων ή, εάν δεν εμφάνισαν ποτέ συμπτώματα, για τουλάχιστον 10 ημέρες μετά τη θετική διαγνωστική δοκιμασία, σύμφωνα με τον FDA.
  • Τα άτομα που λαμβάνουν οποιοδήποτε από τα 3 εμβόλια κατά του COVID-19 που είναι εγκεκριμένα στις ΗΠΑ μπορούν να δώσουν αίμα αμέσως μετά τον εμβολιασμό.

 

Τι ισχύει στην Ελλάδα;
  • Σύμφωνα με τις οδηγίες του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (Ε.ΚΕ.Α):
  • Άτομα με επιβεβαιωμένη ή πιθανή λοίμωξη COVID ή που παρουσιάζουν κάποιο από τα συμπτώματα που σχετίζονται με λοίμωξη από κορωνοϊό δεν επιτρέπεται να αιμοδοτήσουν.
  • Εάν ο υποψήφιος αιμοδότης είχε συμπτώματα λοίμωξης με κορωνοϊό και θετικό έλεγχο για την παρουσία του ιού μπορεί να αιμοδοτήσει εάν έχουν περάσει τουλάχιστον 28 ημέρες από την αποδρομή των συμπτωμάτων.
  • Άτομα που δεν παρουσιάζουν συμπτώματα αλλά είχαν επαφή με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο κρούσμα και έχει συστηθεί απομόνωση μπορούν να αιμοδοτήσουν εάν έχουν παρέλθει 14 ημέρες από την πρώτη ημέρα της απομόνωσης.
  • Για τα εμβόλια από αδρανοποιημένους ή μη ζώντες μικροοργανισμούς (π.χ mRNA) δεν απαιτείται περίοδος αποκλεισμού, εφόσον ο αιμοδότης αισθάνεται καλά.  
  • Στην περίπτωση που μετά τον εμβολιασμό παρουσιαστούν ήπιες αντιδράσεις μπορεί να προσφέρει αίμα 7 ημέρες μετά την πάροδο των συμπτωμάτων.

 

Η δράση «Αιμοδοσία 365» από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και το Ίδρυμα «Ιωάννη Λάτση»

Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης αυτής της πρωτόγνωρης παγκοσμίως έλλειψης αίματος η Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ με την υποστήριξη του κοινωφελούς Ιδρύματος «Ιωάννη Λάτση» έχει ξεκινήσει τη δράση αιμοδοσία 365 που έχει ως αποστολή την ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών που στοχεύουν στην εκπαίδευση μιας καινούργιας γενιάς συνειδητοποιημένων αιμοδοτών που θα υιοθετήσουν την κουλτούρα της επαναλαμβανόμενης αιμοδοσίας με πρακτικές προσαρμοσμένες στον τοπικό πολιτισμό και περιβάλλον.

Το πρώτο  μήνυμα  του «Αιμοδοσία 365» είναι το αποτέλεσμα έρευνας που καταγράφει ότι η πλειοψηφία των πολιτών δεν γνωρίζουν ότι το αίμα έχει ημερομηνία λήξης (περίπου ένα μήνα μετά την προσφορά του) για αυτό και υπάρχει συνεχής ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων από τακτικούς αιμοδότες ώστε να είναι εφικτή η εφαρμογή στρατηγικής και προγραμματισμού των αιμοληψιών βάσει των αναγκών.

ADMAN