Ο καθοριστικός ρόλος της μαίας στον μητρικό θηλασμό

Η μαία θεμέλιο του μητρικού θηλασμού

Η μαία αποτελεί τον βασικό επαγγελματία υγείας για την ενημέρωση, εκπαίδευση και ουσιαστική υποστήριξη της μητέρας στον μητρικό θηλασμό, τόσο κατά την εγκυμοσύνη όσο και αμέσως μετά τον τοκετό. Η έγκαιρη και τεκμηριωμένη καθοδήγηση δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε ο θηλασμός να εγκαθίσταται ομαλά και να διατηρείται στον χρόνο.

Η Βικτωρία Βιβιλάκη, Πρόεδρος του Συλλόγου Επιστημόνων Μαιών Μαιευτών Αθήνας και Καθηγήτρια Μαιευτικής, τονίζει ότι η απουσία της μαίας από κρίσιμα στάδια της περιγεννητικής φροντίδας δυσχεραίνει την έναρξη του θηλασμού και περιορίζει τη συνέχεια φροντίδας στη μητέρα και το νεογνό. Αντίθετα, η σταθερή παρουσία της μαίας ενισχύει την αυτοπεποίθηση της μητέρας και συμβάλλει στη διαχείριση πρακτικών δυσκολιών που συχνά οδηγούν σε πρόωρη διακοπή του θηλασμού.

Η κα. Βιβιλάκη αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στη θεσμική ενεργοποίηση της υπηρεσίας «Μαίες κατ’ οίκον» και υπογραμμίζει ότι πρόκειται για κρίσιμη υποστηρικτική δομή μετά την έξοδο από το μαιευτήριο που μπορεί να περιορίσει εμπόδια, να προλάβει επιπλοκές και να διασφαλίσει τη συνέχεια της φροντίδας σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο χρονικό διάστημα για τη μητέρα και το βρέφος.

Κρίσιμο θέμα δημόσιας υγείας ο μητρικός θηλασμός

Ισχυρά επιστημονικά δεδομένα τεκμηριώνουν τον μητρικό θηλασμό ως πρότυπο διατροφής με καθοριστικό ρόλο στη σωματική, ανοσολογική και ψυχική υγεία του παιδιού. Η βιολογική μοναδικότητα του μητρικού γάλακτος συμβάλλει στη μείωση λοιμώξεων, στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων και στη διαμόρφωση υγιούς μεταβολικού προφίλ από τα πρώτα στάδια της ζωής.

Ο Γεώργιος Χρούσος, Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Μητρικού Θηλασμού και Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, επισημαίνει ότι ο μητρικός θηλασμός ωφελεί ουσιαστικά και τη μητέρα, μειώνοντας τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, συμβάλλοντας στη ρύθμιση του σωματικού βάρους και ενισχύοντας τον δεσμό μητέρας–βρέφους.

Όπως τονίζει, η προώθηση και συστηματική υποστήριξη του μητρικού θηλασμού συνιστά επιτακτική πολιτική δημόσιας υγείας, που απαιτεί συντονισμένες δράσεις και θεσμική στήριξη.

Η υποστήριξη του θηλασμού απαιτεί ολιστική προσέγγιση

Ο θηλασμός αποτελεί ταυτόχρονα βιολογική και ψυχολογική διαδικασία, επηρεαζόμενη από το περιβάλλον, την υποστήριξη και την ενδυνάμωση της μητέρας. Η ψυχοκοινωνική ασφάλεια, η μείωση του άγχους και η αίσθηση στήριξης διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία του θηλασμού.

Η Χρυσούλα Εκίζογλου, Μαία–Ψυχολόγος, MSc, PhD και στέλεχος του προγράμματος ΑΛΚΥΟΝΗ του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, εξηγεί ότι η επιτυχία του θηλασμού προϋποθέτει ολιστική προσέγγιση και συνεργασία όλων των επαγγελματιών υγείας. Σε αυτή την κατεύθυνση, το πρόγραμμα ΑΛΚΥΟΝΗ λειτουργεί ως εθνική πρωτοβουλία προαγωγής του μητρικού θηλασμού, στηρίζοντας συστηματικά μητέρες και επαγγελματίες υγείας και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση θετικής κουλτούρας γύρω από τον θηλασμό.

Το μητρικό γάλα θεραπευτική παρέμβαση για τα πρόωρα νεογνά

Για τα πρόωρα και ευάλωτα νεογνά, το ανθρώπινο μητρικό γάλα αποτελεί τεκμηριωμένη θεραπευτική παρέμβαση και όχι απλώς διατροφική επιλογή. Η πρόσβαση σε ανθρώπινο γάλα συνδέεται άμεσα με τη μείωση σοβαρών επιπλοκών, τη στήριξη του ανώριμου ανοσοποιητικού συστήματος και τη νευροαναπτυξιακή πορεία των νεογνών που νοσηλεύονται στις Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών.

Η Ιωάννα Ιωάννου, Μαία PhD και Υπεύθυνη της Τράπεζας Μητρικού Γάλακτος στο Γ.Ν. «Έλενα Βενιζέλου», τονίζει ότι οι Τράπεζες Μητρικού Γάλακτος αποτελούν κρίσιμη υποδομή φροντίδας. Η επάρκεια αποθεμάτων και η ενίσχυση της δωρεάς ανθρώπινου γάλακτος συνιστούν προτεραιότητα για ένα σύγχρονο σύστημα νεογνικής φροντίδας.

Η συμβολή της μαίας στις πρώτες κρίσιμες ώρες του θηλασμού

Η έναρξη και η διατήρηση του μητρικού θηλασμού εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις κλινικές πρακτικές που εφαρμόζονται στα μαιευτήρια και στις Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών, όπου η παρουσία και η καθοδήγηση της μαίας διαμορφώνουν καθοριστικά τις πρώτες εμπειρίες της μητέρας και του νεογνού.

Η Ελένη Τσουκαλά, Μαία MSc και Προϊσταμένη Προγεννητικής και Μεταγεννητικής Φροντίδας στο ΙΑΣΩ, υπογραμμίζει τη σημασία πρακτικών όπως η άμεση επαφή δέρμα με δέρμα, η έγκαιρη καθοδήγηση και η τήρηση τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων. Παράλληλα, τονίζει ότι η συνεχής εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας αποτελεί βασική προϋπόθεση για συνεπή και αξιόπιστη υποστήριξη των μητέρων.

Τα διεθνή πρότυπα υποστήριξης του μητρικού θηλασμού

Η υποστήριξη του μητρικού θηλασμού σε επίπεδο συστήματος βασίζεται σε διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα που έχουν διαμορφωθεί από τη UNICEF. Τα 10 Βήματα για τον Μητρικό Θηλασμό προωθούν ενιαίες πρακτικές φροντίδας και ενισχύουν την αυτονομία της μητέρας.

Η Ασπασία Πλακαντωνάκη, Εκπρόσωπος του Γραφείου της UNICEF στην Ελλάδα, επισημαίνει ότι τα Φιλικά προς τα Βρέφη Νοσοκομεία συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση των ποσοστών θηλασμού, καθώς εφαρμόζουν οικογενειοκεντρικό και τεκμηριωμένο μοντέλο φροντίδας.

Κατ’ οίκον φροντίδα και υποστήριξη από μαίες

Η υποστήριξη του μητρικού θηλασμού δεν ολοκληρώνεται με την έξοδο από το μαιευτήριο, αλλά συνεχίζεται στο σπίτι και στο καθημερινό περιβάλλον της μητέρας, όπου συχνά εμφανίζονται οι πρώτες πρακτικές και ψυχολογικές δυσκολίες. Η κατ’ οίκον φροντίδα και η εξατομικευμένη υποστήριξη από μαίες αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση του θηλασμού και τη συνολική ευεξία της μητέρας.

Η Ελευθερία Δημοπούλου, ανεξάρτητη μαία και Πρόεδρος του Σωματείου ΕΥΤΟΚΙΑ, τονίζει ότι η άμεση επαφή της μαίας με τη μητέρα στο οικείο περιβάλλον επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση και διαχείριση δυσκολιών, τόσο πρακτικών όσο και ψυχολογικών. «Στοιχεία από την καθημερινή πρακτική καταγράφουν ότι ποσοστό μεγαλύτερο του 80% των γυναικών που λαμβάνουν συστηματική υποστήριξη από μαία κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό και γεννούν φυσιολογικά δεν εμφανίζουν επιλόχεια κατάθλιψη, ενώ ο αποκλειστικός μητρικός θηλασμός εγκαθίσταται και διατηρείται» αναφέρει χαρακτηριστικά η κα. Δημοπούλου.

Στη χώρα μας, όπου τα ποσοστά μητρικού θηλασμού παραμένουν χαμηλά και το ποσοστό γεννήσεων με καισαρική τομή υπερβαίνει το 61%, καθίσταται ακόμη πιο αναγκαία η ανάπτυξη οργανωμένων υπηρεσιών φροντίδας στην κοινότητα, με θεσμική στήριξη του ρόλου της μαίας μετά τον τοκετό. Όπως υπογραμμίζει η κα. Δημοπούλου, η ενίσχυση της κατ’ οίκον φροντίδας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά τόσο στη στήριξη των μητέρων όσο και στη συνολική βελτίωση των δεικτών δημόσιας υγείας..

Ανάγκη θεσμικής υποστήριξης για τα πρόωρα και ευάλωτα νεογνά

Για τα πρόωρα και ευάλωτα νεογνά, το ανθρώπινο μητρικό γάλα αποτελεί κρίσιμο στοιχείο νεογνικής φροντίδας. Ωστόσο, η αξιοποίησή του εξακολουθεί να εξαρτάται από αποσπασματικές πρακτικές και τη διαθεσιμότητα δομών.

Η Λέλα Βαβουράκη, ιατρός και Πρόεδρος της ΜΚΟ Ηλιτόμηνον, τονίζει την ανάγκη για ενιαίες κατευθυντήριες οδηγίες, θεσμική ενίσχυση των Τραπεζών Μητρικού Γάλακτος και οργανωμένη υποστήριξη των μητέρων πρόωρων νεογνών, ώστε η πρόσβαση στο ανθρώπινο γάλα να αποτελεί σταθερό δικαίωμα.

Ο κρίσιμος ρόλος της μαίας για τον μητρικό θηλασμό

Η υποστήριξη από μαία πριν και μετά τον τοκετό αναδεικνύεται καθοριστική για τη διατήρηση του μητρικού θηλασμού, όταν αποτελεί μέρος μιας συνεχούς και οργανωμένης φροντίδας προς τη μητέρα.

Η Μαρία Δάγλα, Πρόεδρος της ΑΜΚΕ ΦΑΙΝΑΡΕΤΗ, επισημαίνει ότι στατιστικά στοιχεία τεκμηριώνουν τη σημασία της υποστήριξης από μαία στην περιγεννητική περίοδο. Όπως αναφέρει, η προγεννητική και μεταγεννητική φροντίδα από μαία συνδέεται με τη διατήρηση του μητρικού θηλασμού στο 75% των νέων μητέρων τον πρώτο μήνα ζωής και στο 80% κατά τους πρώτους έξι μήνες, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο της συνέχειας φροντίδας.

Τα δεδομένα αυτά, όπως επισημαίνει η Κλεάνθη Γουρουντή, Πρόεδρος του Τμήματος Μαιευτικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, καθιστούν σαφή την ανάγκη η υποστήριξη αυτή να βασίζεται σε συστηματική και επαρκή εκπαίδευση των μαιών σε θέματα μητρικού θηλασμού, ώστε η παρεχόμενη φροντίδα να είναι ποιοτική, τεκμηριωμένη και σύμφωνη με τις σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις.

Η μαία, θεμέλιο του συστήματος περιγεννητικής φροντίδας

Ο μητρικός θηλασμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ατομική ευθύνη της μητέρας ή ως υπόθεση που εξαντλείται στις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό. Αποτελεί κρίσιμο δείκτη ποιότητας φροντίδας και δημόσιας υγείας, που προϋποθέτει συνέχεια, θεσμική οργάνωση και επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό. Σε αυτή τη διαδρομή, από την εγκυμοσύνη έως τη νεογνική περίοδο και την επιστροφή στο σπίτι, η μαία αναδεικνύεται σε βασικό επαγγελματία υγείας, ικανό να διασφαλίσει τη συνέχεια της φροντίδας ανάμεσα στο μαιευτήριο, την κοινότητα και την οικογένεια.

Η ενίσχυση του ρόλου της μαίας μέσα από οργανωμένες υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας, η συστηματική υποστήριξη των Τραπεζών Μητρικού Γάλακτος, η εφαρμογή των διεθνών προτύπων στα μαιευτήρια και η επένδυση στην εκπαίδευση αποτελούν επιλογές πολιτικής με άμεσο αντίκτυπο στην υγεία μητέρας και παιδιού. Ο μητρικός θηλασμός δεν χρειάζεται μόνο ενημέρωση, αλλά σταθερές και οργανωμένες δομές φροντίδας. Και σε αυτές, η μαία δεν λειτουργεί επικουρικά, αλλά ως θεμέλιο ενός βιώσιμου συστήματος περιγεννητικής φροντίδας.