Τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού είναι λιγότερο επιβλαβή από το τσιγάρο;

Το κάπνισμα παραμένει ένας από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, με την πλήρη διακοπή του να αποτελεί την καλύτερη επιλογή για την προστασία της υγείας. Η διακοπή, ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολη και αρκετοί καπνιστές επιλέγουν να αντικαταστήσουν το συμβατικό τσιγάρο με προϊόντα που θερμαίνουν τον καπνό χωρίς να τον καίνε.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η απουσία καύσης και η χαμηλότερη έκθεση σε ορισμένες τοξικές ουσίες μεταφράζονται και σε μικρότερη επιβάρυνση για την υγεία. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι οι εκπομπές των προϊόντων θερμαινόμενου καπνού περιέχουν χαμηλότερα επίπεδα ορισμένων τοξικών ουσιών σε σχέση με τον καπνό των συμβατικών τσιγάρων. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα προϊόντα αυτά είναι ασφαλή ούτε ότι έχει αποδειχθεί πως μειώνουν τον μακροχρόνιο κίνδυνο νόσου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι ορισμένες τοξικές ουσίες μπορεί να βρίσκονται σε παρόμοια ή και υψηλότερα επίπεδα και ότι δεν υπάρχουν ακόμη καταληκτικά στοιχεία πως τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού είναι λιγότερο επιβλαβή από τα συμβατικά τσιγάρα.

Στο Δορυφορικό Συμπόσιο «What Real-World and Clinical Evidence Tell Us About Non-Combustible Tobacco Products», που πραγματοποιήθηκε κατά το 22ο Ετήσιο Συνέδριο του Ελληνικού Κολλεγίου Καρδιολογίας στα Καλάβρυτα, παρουσιάστηκαν νεότερα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία η πλήρης μετάβαση από το συμβατικό τσιγάρο σε προϊόν θερμαινόμενου καπνού συνοδεύτηκε από σημαντική μείωση της έκθεσης σε ορισμένες τοξικές ουσίες και ευνοϊκές μεταβολές σε βιοδείκτες που σχετίζονται με την υγεία.

Τα στοιχεία προέρχονται από 12μηνη ελεγχόμενη μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Internal and Emergency Medicine. Στη μελέτη εντάχθηκαν 506 άτομα, με ομάδες καπνιστών που συνέχισαν να καπνίζουν, μετέβησαν πλήρως στο προϊόν θερμαινόμενου καπνού glo ή διέκοψαν το κάπνισμα, καθώς και μη καπνιστές. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από την BAT, η οποία διαθέτει το glo, ενώ οι συγγραφείς της δήλωσαν επαγγελματικές σχέσεις με τον όμιλο.

Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσίασε στο Δορυφορικό Συμπόσιο η Carrie Wade, Senior Scientific Engagement Manager της BAT. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, στους καπνιστές που μετέβησαν πλήρως στο προϊόν θερμαινόμενου καπνού καταγράφηκαν μειώσεις στους περισσότερους βιοδείκτες έκθεσης που εξετάστηκαν, καθώς και ευνοϊκές μεταβολές σε ορισμένους βιοδείκτες δυνητικής βλάβης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν δείκτες που σχετίζονται με τη φλεγμονή, την ενδοθηλιακή λειτουργία, την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων και το οξειδωτικό στρες.

Για τους περισσότερους βιοδείκτες έκθεσης, οι μειώσεις ήταν παρόμοιας τάξης με εκείνες που παρατηρήθηκαν στην ομάδα διακοπής του καπνίσματος, ενώ αρκετοί βιοδείκτες δυνητικής βλάβης κινήθηκαν προς τις τιμές των μη καπνιστών. Οι μη καπνιστές, ωστόσο, διατηρούσαν γενικά τις ευνοϊκότερες τιμές. Τα ευρήματα αφορούν βιοδείκτες και όχι την εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων ή άλλων νοσημάτων και επομένως δεν αρκούν από μόνα τους για να αποδείξουν αντίστοιχη μείωση του μακροχρόνιου κινδύνου για την υγεία.

Την ανάγκη προσεκτικής ερμηνείας των διαθέσιμων στοιχείων υπογραμμίζει και πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση 40 κλινικών μελετών για τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού, η οποία κατέληξε ότι τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και μικτά και ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερης ποιότητας μελέτες, ανεξάρτητες από τη χρηματοδότηση της καπνοβιομηχανίας.

Η καύση και η έκθεση σε τοξικές ουσίες

Ο Καθηγητής Ιγνάτιος Οικονομίδης αναφέρθηκε στις επιπτώσεις του καπνίσματος στην καρδιαγγειακή υγεία και επισήμανε ότι το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Τόνισε παράλληλα ότι «η διακοπή του καπνίσματος παραμένει η καλύτερη επιλογή για την υγεία».

Παρουσιάζοντας ελληνικά και διεθνή επιστημονικά δεδομένα, μεταξύ των οποίων και ευρήματα από τη Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου «Αττικόν», ο κ. Οικονομίδης εστίασε στη σχέση της καύσης με την παραγωγή τοξικών ουσιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η απουσία καύσης συνδέεται με χαμηλότερη έκθεση σε αρκετές τοξικές ουσίες σε σύγκριση με το συμβατικό τσιγάρο.

Ο ίδιος σημείωσε ότι το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί κατά πόσο αυτή η μείωση της έκθεσης μπορεί να έχει σημασία για τους ενήλικους καπνιστές που διαφορετικά θα συνέχιζαν να καπνίζουν, υπογραμμίζοντας ότι τα διαθέσιμα στοιχεία εξακολουθούν να αξιολογούνται και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα.

Το θεσμικό πλαίσιο για την αξιολόγηση των νέων προϊόντων καπνού

Στην Ελλάδα προβλέπεται ειδική διαδικασία για την αξιολόγηση επιστημονικών ισχυρισμών που αφορούν νέα προϊόντα καπνού. Οι κατασκευαστές ή εισαγωγείς που επιθυμούν να επικοινωνήσουν ισχυρισμούς για μειωμένη έκθεση ή εκπομπές τοξικών ουσιών, μειωμένη τοξικότητα ή μειωμένο κίνδυνο σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο οφείλουν να υποβάλουν σχετικό αίτημα και επιστημονικό φάκελο στο Υπουργείο Υγείας. Τα στοιχεία αξιολογούνται από ειδική επταμελή Επιτροπή, η οποία εξετάζει μεταξύ άλλων δεδομένα για τις εκπομπές του προϊόντος, καθώς και αποτελέσματα προκλινικών και κλινικών μελετών. Κάθε σχετική ενημέρωση που εγκρίνεται πρέπει να συνοδεύεται από σαφή προειδοποίηση ότι η χρήση του προϊόντος δεν είναι ασφαλής.

Κατά την παρουσίασή της, η Carrie Wade ανέφερε ότι το glo neo classic tobacco έχει λάβει στην Ελλάδα έγκριση για την επικοινωνία επιστημονικά τεκμηριωμένου ισχυρισμού ότι η συγκέντρωση χημικών ουσιών με αναγνωρισμένη τοξικότητα στις εκπομπές του είναι μικρότερη σε σύγκριση με το συμβατικό κάπνισμα, έπειτα από αξιολόγηση του σχετικού επιστημονικού φακέλου.

Η ανάγκη για επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση

Στη συζήτηση που ακολούθησε, οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν την ανάγκη για επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση των ενήλικων καπνιστών, αλλά και για σαφή προστασία των ανηλίκων. Ο Ομότιμος Καθηγητής Καρδιολογίας Ιωάννης Λεκάκης σημείωσε ότι τα νεότερα ευρήματα προσθέτουν δεδομένα στη συζήτηση, χωρίς να απαντούν οριστικά στο ζήτημα των μακροχρόνιων επιπτώσεων στην υγεία, αναδεικνύοντας τη σημασία της «περαιτέρω έρευνας και μακροχρόνιας αξιολόγησής τους».