Κρίσιμος ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στα καρδιαγγειακά νοσήματα και το εγκεφαλικό

Η κίνηση ασπίδα για καρδιά και εγκέφαλο

Η τακτική σωματική δραστηριότητα παίζει ουσιαστικό ρόλο στην προστασία της καρδιαγγειακής υγείας. Βοηθά στη διατήρηση της καλής καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας, ενισχύει τη μυϊκή δύναμη και συμβάλλει στον έλεγχο παραγόντων κινδύνου που συνδέονται με τα καρδιαγγειακά νοσήματα και το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Η πρόληψη έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2022 προκάλεσαν 19,8 εκατομμύρια θανάτους, περίπου το 32% του συνόλου, ενώ το 85% αυτών οφειλόταν σε έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο.

Μεγάλο είναι και το φορτίο του εγκεφαλικού επεισοδίου. Ένας στους τέσσερις ενήλικες άνω των 25 ετών αναμένεται να υποστεί εγκεφαλικό στη διάρκεια της ζωής του. Την ίδια ώρα, σχεδόν ένας στους τρεις ενήλικες δεν φτάνει στα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.

Η τακτική άσκηση μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά. Τριάντα λεπτά άσκησης πέντε φορές την εβδομάδα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 25%. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς να κινηθεί κανείς περισσότερο, αλλά να το κάνει με τρόπο ασφαλή και προσαρμοσμένο στην ηλικία, τη φυσική του κατάσταση και τυχόν προβλήματα υγείας.

Η άσκηση έχει σημαντικά οφέλη και για την καρδιά. Η αερόβια δραστηριότητα συμβάλλει στην καρδιοαναπνευστική υγεία και η άσκηση με αντιστάσεις ενισχύει τη μυϊκή δύναμη, ενώ οι ασκήσεις ισορροπίας και ευλυγισίας βοηθούν στην ασφαλέστερη κίνηση. Το κατάλληλο πρόγραμμα δεν είναι ίδιο για όλους και χρειάζεται να προσαρμόζεται στη φυσική κατάσταση, στο ιστορικό και στις ανάγκες κάθε ανθρώπου.

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη

Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να έχει ουσιαστικό ρόλο στην πρόληψη, αξιολογώντας τις δυνατότητες και τους περιορισμούς κάθε ανθρώπου. Μπορεί να βοηθήσει στην ασφαλή αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και να σχεδιάσει ένα πρόγραμμα άσκησης προσαρμοσμένο στις πραγματικές του ανάγκες. Αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, με χρόνια νοσήματα ή περιορισμένη κινητικότητα, για τους οποίους η γενική συμβουλή «κινήσου περισσότερο» δεν είναι πάντοτε αρκετή.

Αποκατάσταση και επιστροφή στην καθημερινότητα

Σε ανθρώπους με διαγνωσμένο καρδιαγγειακό νόσημα ή μετά από ένα καρδιακό επεισόδιο, η φυσικοθεραπεία έχει επίσης σημαντικό ρόλο. Με εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή και ασφαλή επάνοδο στη σωματική δραστηριότητα, στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και στην ανάκτηση της λειτουργικότητας, με βάση την κατάσταση της υγείας και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.

Μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, η φυσικοθεραπεία αποκτά διαφορετικό αλλά εξίσου κρίσιμο ρόλο. Στόχος της αποκατάστασης είναι να βοηθήσει τον άνθρωπο να ξανακερδίσει όσο το δυνατόν περισσότερο την κίνηση και τη λειτουργικότητά του, να βελτιώσει την ισορροπία και τη βάδιση και να ανακτήσει μεγαλύτερη αυτονομία στην καθημερινή ζωή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στον κίνδυνο πτώσεων. Μελέτες έχουν καταγράψει πτώσεις σε ποσοστό που φτάνει έως και το 73% μέσα στον πρώτο χρόνο μετά το εγκεφαλικό, καθώς τα προβλήματα στην ισορροπία και την κινητικότητα αυξάνουν τον κίνδυνο. Η φυσικοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της βάδισης, της ισορροπίας και της συνολικής σωματικής λειτουργίας, στοιχεία που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ασφαλέστερη κίνηση και την πορεία της αποκατάστασης.

Πόση άσκηση χρειαζόμαστε

Για τους ενήλικες συνιστώνται 150 έως 300 λεπτά αερόβιας σωματικής δραστηριότητας μέτριας έντασης την εβδομάδα ή 75 έως 150 λεπτά έντονης δραστηριότητας, μαζί με μυϊκή ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο ημέρες την εβδομάδα. Για τα παιδιά και τους εφήβους, ο στόχος είναι κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα.

Τα «8 λεπτά κίνηση» που αναφέρει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών δεν αντικαθιστούν αυτές τις συστάσεις. Είναι, ωστόσο, μια απλή και χρήσιμη πρόσκληση για να γίνει η αρχή. Για κάποιον που παραμένει αδρανής, ακόμη και λίγα λεπτά περισσότερης κίνησης μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα προς μια καθημερινότητα με λιγότερη καθιστική ζωή και περισσότερη δραστηριότητα.

Ζητούμενο η ισότιμη πρόσβαση στη φυσικοθεραπεία

Η πρόσβαση στη φυσικοθεραπεία δεν είναι αυτονόητη για όλους. Στην Ελλάδα, οι ασφαλισμένοι δεν καταβάλλουν συμμετοχή για φυσικοθεραπείες στις δημόσιες δομές, ενώ για τις συνεδρίες σε συμβεβλημένους ιδιώτες ισχύουν συγκεκριμένοι όροι αποζημίωσης, όρια στον αριθμό των συνεδριών και, για όσους δεν ανήκουν στις κατηγορίες απαλλαγής, συμμετοχή 15%.

Σε αυτήν ακριβώς τη διάσταση εστιάζει και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών, που υποστηρίζει ότι η πρόληψη και η αποκατάσταση πρέπει να αποτελούν βασικές επενδύσεις για τη δημόσια υγεία. Ο Σύλλογος ζητά ισότιμη και απρόσκοπτη πρόσβαση στις υπηρεσίες φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης, ενεργό συμμετοχή των φυσικοθεραπευτών στις διεπιστημονικές ομάδες υγείας και ανάπτυξη οργανωμένων προγραμμάτων καρδιακής και νευρολογικής αποκατάστασης σε όλη τη χώρα.

Ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, Πέτρος Λυμπερίδης, εντάσσει τη φυσικοθεραπεία στα «εργαλεία πρώτης γραμμής» για την πρόληψη, τη θεραπευτική διαχείριση και την αποκατάσταση των συνεπειών των καρδιαγγειακών νοσημάτων και των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Παράλληλα, τονίζει ότι η ενσωμάτωση της κίνησης στην καθημερινή ζωή πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα όχι μόνο για τους πολίτες, αλλά και για την Πολιτεία.

Η πρόληψη και η αποκατάσταση, επομένως, δεν αρκεί να αναγνωρίζονται ως σημαντικές για την υγεία. Χρειάζεται να υποστηρίζονται από ένα σύστημα που εξασφαλίζει έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες, με οργανωμένα προγράμματα καρδιακής και νευρολογικής αποκατάστασης και ουσιαστική αξιοποίηση του φυσικοθεραπευτή στις διεπιστημονικές ομάδες υγείας.