Εγκρίθηκε στην Ευρώπη το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen για τη Νωτιαία Μυϊκή Ατροφία

Η Νωτιαία Μυϊκή Ατροφία είναι κληρονομική νευρομυϊκή διαταραχή που οφείλεται σε έλλειψη της πρωτεΐνης SMN, απαραίτητης για τη διατήρηση και τη σωστή λειτουργία των κινητικών νευρώνων. Η απώλεια αυτών των νευρώνων οδηγεί σε προοδευτική μυϊκή αδυναμία, η οποία μπορεί να επηρεάσει από την κίνηση και την κατάποση έως και την αναπνοή, ανάλογα με τον τύπο και τη βαρύτητα της νόσου.

Τα τελευταία χρόνια, η θεραπευτική εικόνα της νόσου έχει αλλάξει ουσιαστικά χάρη σε στοχευμένες παρεμβάσεις. Παρ’ όλα αυτά, η SMA παραμένει χρόνια και πολύπλοκη πάθηση. Πολλοί ασθενείς συνεχίζουν να ζουν με κινητικούς περιορισμούς, κόπωση, αναπνευστικές επιπλοκές και ανάγκη για πολυεπιστημονική παρακολούθηση, γεγονός που διατηρεί στο προσκήνιο την αναζήτηση βελτιστοποιήσεων στη φροντίδα.

Το nusinersen της Biogen αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις βασικές φαρμακευτικές θεραπείες για τη νόσο. Η εισαγωγή του σηματοδότησε ουσιαστική αλλαγή στη θεραπευτική πρακτική, καθώς για πρώτη φορά υπήρξε στοχευμένη παρέμβαση στον μηχανισμό της SMA. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πλέον νέο σχήμα υψηλότερης δόσης του nusinersen, το οποίο ενσωματώνεται στην επικαιροποιημένη άδεια κυκλοφορίας του φαρμάκου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για τροποποίηση της δοσολογίας της ήδη καθιερωμένης θεραπείας και όχι για νέα δραστική ουσία.

Από την πρώτη του έγκριση στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2017, το nusinersen έχει χορηγηθεί σε περισσότερους από 10.000 ασθενείς παγκοσμίως. Η Priya Singhal, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος και Επικεφαλής Ανάπτυξης της Biogen, τονίζει ότι το φάρμακο «έχει συμβάλει στον καθορισμό ενός νέου προτύπου στη φροντίδα των ασθενών με SMA» και σημειώνει ότι το σχήμα υψηλής δόσης αναπτύχθηκε «για να ανταποκριθεί στις εξελισσόμενες ανάγκες των ατόμων που ζουν με τη νόσο».

Το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen

Η έγκριση αφορά νέο δοσολογικό σχήμα του nusinersen, με υψηλότερες δόσεις σε σύγκριση με το μέχρι σήμερα καθιερωμένο σχήμα των 12 mg. Το φάρμακο εξακολουθεί να χορηγείται ενδορραχιαία, μέσω οσφυονωτιαίας παρακέντησης, από επαγγελματίες υγείας με εμπειρία στη συγκεκριμένη διαδικασία. Δεν αλλάζει ο τρόπος χορήγησης, αλλά η ποσότητα του φαρμάκου που λαμβάνει ο ασθενής σε κάθε φάση της θεραπείας.

Το θεραπευτικό αυτό σχήμα περιλαμβάνει δύο αρχικές δόσεις φόρτισης των 50 mg, οι οποίες χορηγούνται με μεσοδιάστημα 14 ημερών. Ακολουθεί φάση συντήρησης με δόση 28 mg κάθε τέσσερις μήνες. Για ασθενείς που ήδη λαμβάνουν nusinersen στη δόση των 12 mg, η μετάβαση στο νέο σχήμα προβλέπει τη χορήγηση μίας δόσης των 50 mg στη θέση της επόμενης προγραμματισμένης δόσης των 12 mg και στη συνέχεια συνέχιση με δόσεις συντήρησης των 28 mg ανά τετράμηνο.

Η προσαρμογή αυτή αφορά τη δοσολογία και όχι τον τρόπο χορήγησης ή τον μηχανισμό δράσης του φαρμάκου. Στην κλινική πράξη, συνεπάγεται τροποποίηση του θεραπευτικού σχήματος χωρίς διαφοροποίηση της διαδικασίας χορήγησης, στοιχείο που διατηρεί τον γνώριμο τρόπο παρακολούθησης των ασθενών από τις εξειδικευμένες ομάδες φροντίδας.

Η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η έγκριση του νέου δοσολογικού σχήματος βασίστηκε κυρίως στα αποτελέσματα της μελέτης Φάσης 2/3 DEVOTE, η οποία αξιολόγησε την ασφάλεια, την ανεκτικότητα και την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου σε υψηλότερη δόση. Στη μελέτη συμμετείχαν 145 άτομα διαφορετικών ηλικιών και τύπων SMA.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε σε βρέφη με συμπτωματική νόσο χωρίς προηγούμενη θεραπεία. Σε αυτή την ομάδα, το σχήμα υψηλής δόσης συνδέθηκε με σημαντικές βελτιώσεις στην κινητική λειτουργία, όπως καταγράφηκαν στην κλίμακα CHOP-INTEND, σε σύγκριση με αντιστοιχισμένη ομάδα χωρίς θεραπεία από την παλαιότερη μελέτη ENDEAR. Βελτιώσεις στην κινητική λειτουργία παρατηρήθηκαν και σε παιδιά και ενήλικες που μετέβησαν από τη δόση των 12 mg στο υψηλότερο σχήμα, στοιχείο που δείχνει ότι το όφελος της δοσολογικής προσαρμογής αφορά τόσο ασθενείς χωρίς προηγούμενη αγωγή όσο και άτομα που ήδη λάμβαναν nusinersen.

Ερμηνεύοντας τα ευρήματα, ο καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Ρώμης, Eugenio Mercuri, αναφέρει ότι τα αποτελέσματα παρέχουν ενθαρρυντικά δεδομένα και ότι η νέα δοσολογική επιλογή «θα μπορούσε να προσφέρει κλινικά σημαντικά θεραπευτικά αποτελέσματα», με προφίλ ασφάλειας που «συνάδει γενικά με εκείνο του σχήματος δοσολογίας των 12 mg». Ο Eugenio Mercuri χαρακτηρίζει την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και για την περαιτέρω εξέλιξη της φροντίδας των ατόμων με SMA».

Ασφάλεια και ανεκτικότητα του σχήματος

Στη μελέτη DEVOTE, το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen χαρακτηρίστηκε γενικά καλά ανεκτό. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν ήταν σε γενικές γραμμές συμβατές με το ήδη γνωστό προφίλ ασφάλειας του φαρμάκου και με επιπλοκές που σχετίζονται με τη νόσο.

Μεταξύ των συχνότερων ανεπιθύμητων ενεργειών συγκαταλέγονταν λοιμώξεις του αναπνευστικού, πνευμονία, πνευμονία από εισρόφηση, δυσθρεψία και COVID-19. Κατά τη μακροχρόνια παρακολούθηση, δεν αναφέρθηκαν νέα ζητήματα ασφάλειας που να συνδέονται με τη συνεχιζόμενη χρήση του nusinersen σε υψηλότερη δόση.

Όπως και με το καθιερωμένο σχήμα, παραμένουν οι γνωστές προειδοποιήσεις που σχετίζονται με τη διαδικασία της οσφυονωτιαίας παρακέντησης, διαταραχές της πήξης του αίματος και χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων, πιθανή νεφρική τοξικότητα και περιστατικά υδροκεφάλου. Για τον λόγο αυτό, η θεραπεία απαιτεί συνεχή κλινική και εργαστηριακή παρακολούθηση.

Μεγαλύτερη ευελιξία προσαρμογής της θεραπείας

Για τους ασθενείς και τις οικογένειες που ζουν με SMA, οι εξελίξεις στη θεραπευτική διαχείριση συχνά μεταφράζονται σε σταδιακές αλλά ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα και στη λειτουργικότητα. Η ύπαρξη εναλλακτικών δοσολογικών επιλογών μπορεί να παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία προσαρμογής της θεραπείας, ανάλογα με την ηλικία, το στάδιο της νόσου και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Η Nicole Gusset, Διευθύνουσα Σύμβουλος της SMA Europe, τονίζει ότι κάθε εξέλιξη που διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές για τα άτομα που ζουν με SMA και ενισχύουν τη συνεχιζόμενη καινοτομία στη φροντίδα της νόσου έχει ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η έγκριση «επιβεβαιώνει τη σημασία της διαρκούς έρευνας και επένδυσης» και συμβάλλει στη διεύρυνση των θεραπευτικών επιλογών, δημιουργώντας προοπτικές για πιο εξατομικευμένη φροντίδα με την πάροδο του χρόνου.

Ρυθμιστικό πλαίσιο

Η επικαιροποιημένη άδεια κυκλοφορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει ότι το νέο δοσολογικό σχήμα του nusinersen εντάσσεται πλέον επίσημα στο εγκεκριμένο θεραπευτικό πλαίσιο του φαρμάκου. Οι σχετικές πληροφορίες περιλαμβάνονται στην αναθεωρημένη τεκμηρίωση που δημοσιεύεται μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων.

Το σχήμα υψηλής δόσης έχει ήδη εγκριθεί και στην Ιαπωνία, ενώ βρίσκεται υπό αξιολόγηση και από τον FDA στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη προσπάθεια προσαρμογής της θεραπευτικής προσέγγισης σε μια νόσο όπου η μακροχρόνια πορεία των ασθενών και η λειτουργική διατήρηση παραμένουν στο επίκεντρο της κλινικής φροντίδας. Στην Ελλάδα, το nusinersen διατίθεται μέσω της Genesis Pharma, που αποτελεί τον αποκλειστικό συνεργάτη της Biogen στην Ελλάδα