Ελληνική μελέτη ανοίγει το δρόμο για την εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία στη σήψη

Παρά τη θεαματική πρόοδο της σύγχρονης ιατρικής, ιδιαίτερα στον χώρο της φροντίδας των βαρέως πασχόντων, η σήψη παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα και θανατηφόρα κλινικά σύνδρομα παγκοσμίως. Εκατομμύρια ασθενείς προσβάλλονται κάθε χρόνο και, παρά την έγκαιρη χορήγηση αντιβιοτικών και την υποστηρικτική αγωγή, η θνητότητα εξακολουθεί να παραμένει υψηλή.

Η σήψη δεν είναι μία νόσος με προβλέψιμη πορεία, αλλά μια δυναμική και πολυπαραγοντική κατάσταση, στην οποία το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να αποδειχθεί τόσο σωτήριο όσο και καταστροφικό. Σε αυτό το αβέβαιο θεραπευτικό τοπίο, η ανάγκη για παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στη βιολογική ιδιαιτερότητα κάθε ασθενούς αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα της σύγχρονης κλινικής έρευνας.

Η μελέτη ImmunoSep

Η διεθνής πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη μελέτη ImmunoSep σχεδιάστηκε και συντονίστηκε από το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης της Σήψης, υπό την επιστημονική ευθύνη του Καθηγητή Παθολογίας-Λοιμώξεων του ΕΚΠΑ Ευάγγελου Γιαμαρέλλου-Μπουρμπούλη. Στόχος της ήταν η διερεύνηση της αποτελεσματικότητας της εξατομικευμένης ανοσοθεραπείας στη σήψη, με βάση τη λειτουργική κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος των ασθενών.

Η επιστημονική σημασία της μελέτης αναδείχθηκε διεθνώς τον Δεκέμβριο του 2025, όταν τα αποτελέσματά της παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο CCR Down Under 2025 στη Μελβούρνη. Η επιλογή της ImmunoSep ανάμεσα στις οκτώ κορυφαίες κλινικές δοκιμές παγκοσμίως κατέγραψε για πρώτη φορά την παρουσία ελληνικής μελέτης σε αυτό το υψηλού κύρους επιστημονικό βήμα.

Η μελέτη στηρίχθηκε στη βασική παραδοχή ότι η σήψη δεν αποτελεί μία ομοιογενή κλινική οντότητα. Πίσω από την ίδια κλινική εικόνα μπορεί να συνυπάρχουν διαφορετικοί τύποι ανοσολογικής δυσλειτουργίας, οι οποίοι απαιτούν διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, η ImmunoSep αξιοποίησε ειδικούς πρωτεϊνικούς βιοδείκτες, που επέτρεπαν την ακριβή κατηγοριοποίηση των ασθενών και καθοδηγούσαν την επιλογή της κατάλληλης, στοχευμένης ανοσοθεραπείας.

Στην υλοποίηση της μελέτης συμμετείχαν 33 νοσοκομεία από έξι ευρωπαϊκές χώρες, εκ των οποίων 27 από την Ελλάδα. Συνολικά εντάχθηκαν 276 ασθενείς με σήψη, εκ των οποίων 131 έλαβαν στοχευμένη ανοσοθεραπεία και 145 θεραπεία με εικονικό φάρμακο.

Στο θεραπευτικό σκέλος της μελέτης, οι ασθενείς με υπερενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος έλαβαν anakinra, ενώ οι ασθενείς με εικόνα ανοσοπαράλυσης έλαβαν ιντερφερόνη-γάμμα. Η επιλογή της θεραπείας βασίστηκε αποκλειστικά σε εργαστηριακά τεκμηριωμένα δεδομένα, μεταφέροντας στην κλινική πράξη τη λογική της ιατρικής ακριβείας.

Τα αποτελέσματα της έρευνας

Τα αποτελέσματα της ImmunoSep παρείχαν τις πρώτες μεγάλης κλίμακας κλινικές αποδείξεις ότι η ανοσοθεραπεία στη σήψη μπορεί να είναι αποτελεσματική όταν εφαρμόζεται με εξατομικευμένο τρόπο. Στους ασθενείς που έλαβαν ανοσοθεραπεία καταγράφηκε στατιστικά σημαντική βελτίωση της λειτουργίας των οργάνων εντός των πρώτων 9 ημερών.

Παράλληλα, παρατηρήθηκε ταχύτερη υποχώρηση της λοίμωξης εντός 15 ημερών, σε σύγκριση με την ομάδα placebo. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα δεδομένα για τους ασθενείς που έλαβαν anakinra, στους οποίους η κλινική έκβαση ήταν έως και τρεις φορές καλύτερη σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Συνολικά, ουσιαστική βελτίωση ή αναστροφή της επιδείνωσης της λειτουργίας των οργάνων καταγράφηκε στο 35% των ασθενών που έλαβαν εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία, έναντι 18% στην ομάδα placebo, επιβεβαιώνοντας το «διπλό όφελος» της θεραπείας ακριβείας στη σήψη.

Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης στο διεθνές συνέδριο CCR Down Under 2025, στη Μελβούρνη, ο Καθηγητής Ευάγγελος Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης υπογράμμισε ότι η ανοσοθεραπεία στη σήψη μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο όταν εφαρμόζεται με εξατομικευμένο και εργαστηριακά τεκμηριωμένο τρόπο. Όπως σημείωσε, η αποτυχία προηγούμενων προσεγγίσεων οφειλόταν κυρίως στην αδυναμία επιλογής των κατάλληλων ασθενών.

Περαιτέρω ο Καθηγητής υπογράμμισε ότι η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η εκπαίδευση των κλινικών ιατρών στη συστηματική χρήση των βιοδεικτών, ώστε να αναγνωρίζεται έγκαιρα ο τύπος της ανοσολογικής δυσλειτουργίας και να επιλέγεται η κατάλληλη, στοχευμένη θεραπευτική παρέμβαση για τους βαριά πάσχοντες ασθενείς.

Η ιατρική ακριβείας στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας

Τα ευρήματα της ImmunoSep δείχνουν ότι η ιατρική ακριβείας μπορεί να εφαρμοστεί ουσιαστικά στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται θεραπευτικά η σήψη.

Η μελέτη προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης, όπου η θεραπεία προσαρμόζεται στον ασθενή και όχι ο ασθενής στη θεραπεία, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική ερευνητική κοινότητα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση των διεθνών θεραπευτικών εξελίξεων.