Εμβολιασμός, επένδυση στη ζωή και στην κοινωνία

Η πανδημία COVID-19 υπενθύμισε με τον πιο σαφή τρόπο τον καθοριστικό ρόλο των εμβολίων στην προστασία της ζωής και της κοινωνικής συνοχής. Με σύνθημα «Οι εμβολιασμοί διασφαλίζουν ευημερία για όλους», η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού, που διεξάγεται από τις 24 έως τις 30 Απριλίου, καλεί τις χώρες να αναδείξουν την ανεκτίμητη συμβολή των εμβολιασμών στη δημόσια υγεία. Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια αυτή, υπενθυμίζοντας τη σημασία της πρόληψης για την προστασία της ζωής και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας.

Η αξία των εμβολιασμών με αριθμούς

Οι εμβολιασμοί έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως και αποτελούν μία από τις πιο επιτυχημένες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από το 1974 έως σήμερα, χάρη στα εμβολιαστικά προγράμματα έχουν σωθεί τουλάχιστον 154 εκατομμύρια ζωές — δηλαδή έξι ζωές κάθε λεπτό, κάθε μέρα, για πέντε δεκαετίες.

Πέρα από την ανεκτίμητη αξία τους για την υγεία, οι εμβολιασμοί προσφέρουν και σημαντικά οικονομικά οφέλη. Στην Ελλάδα, πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η πλήρης εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων μπορεί να αποτρέψει σε ετήσια βάση σχεδόν 289.000 κρούσματα, 266 θανάτους και την απώλεια 7.470 ετών ζωής. Παράλληλα, εκτιμάται ότι οδηγεί σε ετήσια εξοικονόμηση σχεδόν 213 εκατομμυρίων ευρώ για το σύστημα υγείας. Η αποδοτικότητα της επένδυσης είναι εντυπωσιακή: για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται, εξοικονομούνται 3,11 ευρώ σε άμεσο κόστος και 8,67 ευρώ συνολικά.

Σημαντικά οφέλη προκύπτουν και από τον εμβολιασμό των ενηλίκων. Σύμφωνα με την Έκθεση του Οργανισμού Οικονομικών της Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (Office of Health Economics), τα εμβόλια κατά της γρίπης, του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα και του RSV μπορούν να επιστρέψουν στην κοινωνία έως και 19 φορές την αξία της αρχικής επένδυσης. Σε πρακτικούς όρους, αυτό μεταφράζεται σε εξοικονόμηση έως και 4.637 δολαρίων ανά πλήρως εμβολιασμένο ενήλικο άτομο.

Παράλληλα, οι εμβολιασμοί αποτελούν κρίσιμο όπλο στην αντιμετώπιση της αντιμικροβιακής αντοχής, ενός από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα για την Ελλάδα, η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με την πιο έντονη επιβάρυνση από ανθεκτικά μικρόβια.

Οι σύγχρονες προκλήσεις στην εμβολιαστική κάλυψη

Η πανδημία COVID-19 υπενθύμισε με τον πιο σαφή τρόπο τον καθοριστικό ρόλο των εμβολίων στην προστασία της ζωής και της κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο, άφησε πίσω της και μια σοβαρή πρόκληση: την εμβολιαστική κόπωση. Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντική υποχώρηση των ποσοστών εμβολιαστικής κάλυψης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, με αποτέλεσμα την επανεμφάνιση ασθενειών όπως η ιλαρά και ο κοκκύτης.

Οι νέες προκλήσεις της εποχής, όπως η κλιματική αλλαγή, η αύξηση της μετανάστευσης και οι πολεμικές συγκρούσεις, εντείνουν την ανάγκη για ισχυρότερα και συνεκτικότερα εμβολιαστικά προγράμματα και για ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης μέσω διεθνούς συνεργασίας.

Οι νέοι ορίζοντες στα εμβόλια

Η επιστήμη των εμβολίων βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη, ανοίγοντας νέους δρόμους τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία. Πέρα από την ενίσχυση του ανοσοποιητικού και την πρόληψη απειλητικών νοσημάτων, σήμερα τα εμβόλια αναπτύσσονται και για θεραπευτικούς σκοπούς, μέσω εξατομικευμένων και συνδυαστικών προσεγγίσεων.

Η ανάπτυξη θεραπευτικών εμβολίων για σοβαρά νοσήματα όπως ο καρκίνος σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην ιατρική, όπου η πρόληψη και η θεραπεία συνδέονται στενά, προσφέροντας νέες ελπίδες για ασθενείς και για το μέλλον της ιατρικής φροντίδας.

Ο εμβολιασμός ως κοινωνική επένδυση και η ανάγκη για συλλογική δράση

Ο εμβολιασμός αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής υγείας και συνοδοιπόρο της ανθρώπινης ζωής από τη βρεφική ηλικία έως τα βαθιά γηρατειά. Η ανάπτυξη, η υλοποίηση και η βιωσιμότητα των εμβολιαστικών προγραμμάτων δεν είναι απλώς μια ιατρική πρακτική, αλλά μια επένδυση στον άνθρωπο και στην κοινωνία.

Ωστόσο, η συνέχιση και η ενίσχυση αυτής της προόδου απαιτούν συλλογικές προσπάθειες και διαχρονικές συμμαχίες.

Για να διασφαλιστεί η δημόσια υγεία και να ενισχυθεί η προστασία όλων των ηλικιακών ομάδων, ο ΣΦΕΕ υπογραμμίζει την ανάγκη για συντονισμένες δράσεις σε τέσσερις βασικούς άξονες:

• Θεσμοθέτηση επίσημων στόχων εμβολιασμού ανά νόσημα, εκφράζοντας τη δέσμευση της Πολιτείας και παρέχοντας καθοδήγηση στους επαγγελματίες υγείας.
• Συνεχής ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για τη σημασία του εμβολιασμού.
• Καταγραφή των εμβολιασμών μέσω λειτουργικών Μητρώων Εμβολιασμού για παιδιά, εφήβους και ενήλικες.
• Διαμόρφωση και επικαιροποίηση επαρκούς προϋπολογισμού για τα εμβόλια, σύμφωνα με τις υγειονομικές ανάγκες και τις επιστημονικές εξελίξεις.

Ο ΣΦΕΕ τονίζει ότι η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων είναι απαραίτητη για να διατηρηθούν τα κεκτημένα της εμβολιαστικής κάλυψης και να διασφαλιστεί η υγεία των μελλοντικών γενεών. Με όραμα και στρατηγικό σχεδιασμό, μπορεί να αναπτυχθεί ένα εθνικό σχέδιο που θα ενισχύσει τον εμβολιασμό στη χώρα μας, διασφαλίζοντας ότι τα επιτεύγματα της επιστήμης μεταφράζονται σε ουσιαστικά οφέλη για κάθε πολίτη.