Εμβολιασμός παιδιών και εφήβων: Απλές απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις

Η εμφάνιση της πανδημίας από το τέλος του 2020 κινητοποίησε την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα με στόχο την δημιουργία φαρμακευτικών «όπλων» που θα μπορούσαν είτε να προλάβουν την μόλυνση του πληθυσμού είτε να τη θεραπεύσουν. Το πρώτο επίτευγμα της επιστήμης προς την κατεύθυνση αυτή ήταν το εμβόλιο, το οποίο όλη η διεθνής κοινότητα υποδέχθηκε με ανακούφιση αλλά και σκεπτικισμό ως προς την ασφάλειά του ιδιαίτερα όσον αφορά στα παιδιά και τους εφήβους.

Λόγω της ένταξης του εμβολίου κατά της Covid-19 στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών παιδιών και εφήβων 12-17 ετών, οι εύλογες αμφιβολίες, κυρίως των γονέων, για το εάν πρέπει να εμβολιάσουν τα παιδιά τους, προκαλούν σε μεγάλο βαθμό ανασταλτικό παράγοντα για τον εμβολιασμό αυτών των ηλικιακών ομάδων.

Με στόχο την υπεύθυνη ενημέρωση του πληθυσμού η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών ετοίμασε τις απαντήσεις στις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις για τον εμβολιασμό των παιδιών και να «ξεκαθαρίσει το τοπίο». Οι γονείς έχουν την ευκαιρία να λάβουν τις απαντήσεις, που και οι ίδιοι αναζητούν, ώστε να λάβουν τις αποφάσεις για τα παιδιά τους βάσει επιστημονικά τεκμηριωμένων δεδομένων απαλλαγμένοι από φοβίες και αναστολές. Αξίζει να μελετήσουμε και να ενημερωθούμε από τις απαντήσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών ώστε να μην ανησυχούμε άδικα.

1. Διστάζω να εμβολιάσω το παιδί μου, γιατί τα εμβόλια αυτά παρασκευάστηκαν σε σύντομο χρόνο. Μήπως δεν είναι ασφαλή;
   Τα εμβόλια παρήχθησαν με ταχείς ρυθμούς χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας, της παγκόσμιας συνεργασίας των επιστημόνων, της ισχυρής χρηματοδότησης, του μεγάλου αριθμού των εθελοντών και της μείωσης των σταδίων της γραφειοκρατίας. Ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας τηρήθηκε αυστηρά, χωρίς παρεκκλίσεις απ’ τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
2. Ποια εμβόλια εναντίον του κορωνοϊού έχουν εγκριθεί για τα παιδιά;
   Τα εμβόλια που έχουν εγκριθεί απ’ τους Διεθνείς Οργανισμούς Αξιολόγησης (FDA και EMA) για τα παιδιά ηλικίας άνω των12 ετών είναι τα εμβόλια που έχουν παραχθεί με τη μεθοδολογία mRNA και είναι: το εμβόλιο Comirnaty της Pfizer/Biontech και το Spikevax της Moderna.
3. Τι είναι τα εμβόλια mRNA;
   Τα εμβόλια που έχουν παρασκευαστεί με την τεχνολογία mRNA δεν περιέχουν ιό, αλλά μια σειρά πληροφοριών (μήνυμα) για να εκπαιδεύσουν τα κύτταρά μας να φτιάξουν μια πρωτεΐνη (την πρωτεΐνη ακίδα του κορωνοϊού), που θα ενεργοποιήσει το ανοσιακό σύστημα για την παραγωγή προστατευτικών αντισωμάτων.
4. Γιατί να εμβολιάσω το παιδί μου, αφού η νόσος στην ηλικία του είναι ήπια;
   Για να προστατευτεί το ίδιο, για να θωρακιστεί περισσότερο η διαδικασία της εκπαίδευσης και για να συμβάλει στο τείχος ανοσίας που είναι τόσο σημαντικό για τη συνολική επιστροφή μας στην καθημερινότητα. Κατά κανόνα, ο κίνδυνος για σοβαρή λοίμωξη Covid-19 είναι μικρός, αλλά υπαρκτός. Σπάνια στα παιδιά εμφανίζεται το πολυσυστηματικό φλεγμονώδες σύνδρομο (MIS-C), που σχετίζεται με τη λοίμωξη Covid, ενώ ιδιαίτερα απασχολεί και η παραμονή συμπτωμάτων, μετά από νόσο, σε ποσοστό περίπου 2%, για πολλές εβδομάδες (long covid).
5. Ο εμβολιασμός των παιδιών γίνεται για να προστατευτούν οι ανεμβολίαστοι ενήλικες;

Ο εμβολιασμός συστήνεται:

• Πρωτίστως για την προστασία της ατομικής υγείας των ίδιων των παιδιών, σωματικής και ψυχικής.
• Για την ασφαλή επιστροφή τους στο σχολείο και τις εξωσχολικές δραστηριότητες.
• Για τη μείωση της διασποράς του ιού στην οικογένεια. Ο εμβολιασμός των παιδιών και εφήβων προστατεύει τα ευάλωτα άτομα της οικογένειας που ενδεχομένως δεν έχουν αναπτύξει ικανοποιητική ανοσία στον εμβολιασμό. Η αυξημένη εμβολιαστική κάλυψη μαθητών και εκπαιδευτικών θα μειώσει τη διασπορά του ιού στα σχολεία και συνεπώς τον αριθμό νέων κρουσμάτων στην κοινότητα γενικότερα.
• Διότι η μείωση της διασποράς του ιού στην κοινότητα εμποδίζει την εμφάνιση νέων μεταλλάξεων.

6. Μπορούν να εμβολιαστούν παιδιά με αλλεργίες;
   Ναι. Οι συνήθεις αλλεργίες σε τροφές, φάρμακα, περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα, χρωστικές, νυγμούς εντόμων, δεν αποτελούν αντενδείξεις. Ο εμβολιασμός αντενδείκνυται σε σπάνιες περιπτώσεις αλλεργίας στα συστατικά των mRNA εμβολίων (πολυαιθυλενογλυκόλη Peg και το πολυσορβικό 80). Παιδιά με ιστορικό αλλεργίας παραμένουν στο εμβολιαστικό κέντρο για παρακολούθηση μετά τον εμβολιασμό για 30 λεπτά.
7. Συστήνεται πριν τον εμβολιασμό η χορήγηση του αντιπυρετικού;
   Όχι. Δεν ενδείκνυται προληπτικά γιατί μπορεί να μειώσει την ανοσιακή αντίδραση του οργανισμού. Όμως, εάν το παιδί παρουσιάσει πυρετό ή μυαλγίες μετά τον εμβολιασμό, μπορεί να του χορηγηθεί αντιπυρετικό/παυσίπονο.
8. Μήπως είναι προτιμότερο  το παιδί μου να νοσήσει με Covid αντί να εμβολιαστεί;
   Όχι. Με το εμβόλιο προστατεύεται χωρίς να διατρέχει κίνδυνο από πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες της νόσου. Άλλωστε και η ανοσία απ’ τη φυσική νόσο μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.
9. Υπάρχει φόβος το εμβόλιο να αλλάξει το DNA του παιδιού - εφήβου;
   Όχι. Το mRNA εμβόλιο δεν μπορεί να αλλάξει το ανθρώπινο DNA. Το mRNA δεν εισέρχεται ποτέ στον πυρήνα του κυττάρου που βρίσκεται το DNA.
10. Μπορεί το εμβόλιο να έχει επιπτώσεις στη γονιμότητα ή στον έμμηνο κύκλο στις νεαρές έφηβες;

Όχι. Το μόριο των εμβολίων mRNA καταστρέφεται μόλις ολοκληρώσει την αποστολή του στον οργανισμό και αποβάλλεται από το σώμα. Δεν υπάρχει καμία βιολογική σύνδεση εμβολίου και γονιμότητας και δεν έχει διαπιστωθεί βλαπτική επίδραση απ’ το εμβόλιο στη γονιμότητα ανδρών και γυναικών.

11. Μπορεί το παιδί μου να νοσήσει απ’ το ίδιο το εμβόλιο;
    Όχι. Το εμβόλιο δεν περιέχει ζωντανό ιό. Επομένως, δεν μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη και νόσο.
12. Ποιες είναι οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από τον εμβολιασμό;
    Μέχρι σήμερα, από τα πολλά εκατομμύρια εμβολίων που έχουν γίνει (>10.000.000 στις ηλικίες 12-17 ετών), όσες έχουν αναφερθεί είναι ανάλογες των γνωστών εμβολίων. Ήπιες, διαρκούν λίγο και περιλαμβάνουν: πυρετό, κόπωση, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, ρίγη, διάρροια και πόνο στο σημείο της ένεσης.
13. Το εμβόλιο mRNA μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην καρδιά;

Σε σπάνιες περιπτώσεις (18:1.000.000) το εμβόλιο έχει συσχετιστεί με φλεγμονή του μυοκαρδίου ή του περικαρδίου. Οι εκδηλώσεις αυτές συνήθως αφορούν νέους άρρενες ηλικίας 12 έως 29 ετών και εμφανίζονται λίγες ημέρες μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η νόσος αυτοπεριορίζεται.
Τα συμπτώματα είναι: πόνος στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή και αίσθημα παλμών. Στη σπάνια αυτή περίπτωση, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό και συμπλήρωση της κίτρινης κάρτας. Υπογραμμίζεται ότι η νόσος Covid προκαλεί τουλάχιστον εξαπλάσιο αριθμό περιπτώσεων μυοκαρδίτιδας.

14. Με ποιο σχήμα θα χορηγούνται τα άλλα συνιστώμενα εμβόλια της εφηβείας (HPV, διφθερίτιδας, τετάνου, μηνιγγίτιδας) και του κορωνοϊού;
    Ο εμβολιασμός κατά του κορωνοϊού δεν εμποδίζει τη χορήγηση των άλλων εμβολίων παιδιών και εφήβων. Μπορούν να γίνουν όλα με διαφορά λίγων ημερών ή ακόμα και ταυτόχρονα. Δεν ισχύει συγκεκριμένο μεσοδιάστημα μεταξύ των εμβολίων.
15. Φοβάμαι για παρενέργειες που μπορεί να εμφανιστούν χρόνια μετά τον εμβολιασμό.
    Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων παρουσιάζονται τις πρώτες εβδομάδες μετά τη χορήγησή τους. Τα mRNA εμβόλια καταστρέφονται απ’ τον οργανισμό μέσα σε ώρες, αφού δώσουν το «μήνυμα» για την παραγωγή αντισωμάτων. Κανένα συστατικό του εμβολίου δεν αθροίζεται στον οργανισμό για να συνδεθεί με μακροπρόθεσμη ανεπιθύμητη ενέργεια.
16. Μετά τον εμβολιασμό των παιδιών - εφήβων, χρειάζονται μέτρα προφύλαξης κατά του κορωνοϊού;
    Ναι. Τα εμβολιασμένα παιδιά θα πρέπει να συνεχίσουν τη χρήση μάσκας, την τήρηση της κοινωνικής απόστασης, της υγιεινής των χεριών και της καθαριότητας του χώρου. Το εμβολιασμένο ασυμπτωματικό παιδί μπορεί να μολυνθεί απ’ τον ιό και να τον μεταδώσει σε άλλο άτομο του περιβάλλοντός του.