Έρευνα καταγράφει σημαντικά κενά στη σχολική επανένταξη των παιδιών με εμπειρία καρκίνου

Όταν ένα παιδί με εμπειρία καρκίνου επιστρέφει στο σχολείο, δεν ξαναμπαίνει απλώς στην τάξη. Μπορεί να αντιμετωπίζει ακόμη κόπωση, δυσκολίες συγκέντρωσης, άγχος ή κενά στην ύλη και να χρειάζεται προσαρμογές για να ξαναβρεί τον ρυθμό της σχολικής καθημερινότητας. Η επιστροφή του απαιτεί επομένως όχι μόνο εκπαιδευτική υποστήριξη, αλλά και οργανωμένη συνεργασία όλων όσοι εμπλέκονται στη φροντίδα και τη σχολική του ζωή.

Την εικόνα αυτή καταγράφει πανελλαδική έρευνα σε 247 γονείς και φροντιστές, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος SUPERHERO SCHOOL (Erasmus+). Το πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχει η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ – Ενημέρωση για τον καρκίνο στην παιδική & εφηβική ηλικία» μαζί με φορείς από την Ισπανία και την Ιταλία, έχει στόχο να υποστηρίξει τη σχολική επανένταξη παιδιών με εμπειρία καρκίνου και να συμβάλει στη δημιουργία ενός σχολικού περιβάλλοντος που μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, για περίπου ένα στα τρία παιδιά καταγράφηκαν ανάγκες υποστήριξης που δεν καλύφθηκαν από το σχολείο, ενώ σε δύο στις τρεις περιπτώσεις δεν υπήρχε συγκεκριμένος επαγγελματίας υπεύθυνος για τον συντονισμό ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο και τη θεραπευτική ομάδα. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι μεγάλο μέρος του βάρους της επανένταξης εξακολουθεί να επωμίζεται η οικογένεια. Το 77,7% των γονέων δήλωσε ότι είχε υψηλή συμμετοχή στον συντονισμό ανάμεσα στο σχολείο, τη θεραπευτική ομάδα και τις υπηρεσίες που εμπλέκονται, ενώ το 62,8% χαρακτήρισε τη διαδικασία ιδιαίτερα απαιτητική σε συναισθηματικό επίπεδο.

Η κατανόηση από την πλευρά των εκπαιδευτικών δεν φαίνεται να αρκεί από μόνη της. Αν και το 61,5% των γονέων θεωρούσε ότι οι εκπαιδευτικοί κατανοούσαν σε σημαντικό βαθμό τις ανάγκες του παιδιού, μόλις το 48,6% των οικογενειών θεωρούσε ότι το σχολείο ήταν επαρκώς προετοιμασμένο για να ανταποκριθεί έμπρακτα σε αυτές. Παράλληλα, το 31,2% των γονέων ανέφερε ότι το σχολείο δεν κατάφερε να καλύψει όλες τις ανάγκες υποστήριξης του παιδιού μετά την επιστροφή του.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στην καθημερινή επιστροφή τους στο σχολείο. Σύμφωνα με τις απαντήσεις των γονέων, το 39,7% των παιδιών παρουσίαζε υψηλά επίπεδα σχολικού άγχους, ενώ το 32% δίσταζε να επιστρέψει στο σχολείο ακόμη και μετά την ιατρική έγκριση. Κόπωση αναφέρθηκε στο 52,6% των παιδιών, δυσκολίες συγκέντρωσης στο 34,4% και δυσκολίες μνήμης στο 21,5%.

Οι δυσκολίες αυτές επηρεάζουν και την προσπάθεια των παιδιών να ακολουθήσουν ξανά τον ρυθμό της τάξης. Σύμφωνα με την έρευνα, οι μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης εμφανίζουν ιδιαίτερα αυξημένες δυσκολίες στην κάλυψη της ύλης, στοιχείο που δείχνει ότι η επιστροφή στο σχολείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο για όλα τα παιδιά.

Οι προτάσεις για τη σχολική επανένταξη

Με βάση τα ευρήματα του ελληνικού σκέλους της έρευνας, το ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ προτείνει ένα οργανωμένο πλαίσιο για την επιστροφή των παιδιών στο σχολείο. Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται:

• ο ορισμός υπεύθυνου συντονιστή για κάθε παιδί, ο οποίος θα αποτελεί σταθερό σημείο επικοινωνίας ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο και τη θεραπευτική ομάδα και θα παρακολουθεί την εφαρμογή των αναγκαίων προσαρμογών,
• η θεσμοθετημένη διασύνδεση του σχολείου με τη θεραπευτική ομάδα, ώστε να υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση για τις λειτουργικές, εκπαιδευτικές και ψυχοκοινωνικές ανάγκες του παιδιού, με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων,
• η κατάρτιση εξατομικευμένου πλάνου σχολικής επανένταξης, με δυνατότητα σταδιακής επιστροφής, προσαρμογής του ωραρίου και της ύλης, κάλυψης μαθησιακών κενών και κατάλληλων ρυθμίσεων στην αξιολόγηση, ανάλογα και με τυχόν μακροχρόνιες συνέπειες της θεραπείας ή αναπηρία,
• η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και η ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, με πρόσβαση όπου χρειάζεται σε ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και ειδικούς παιδαγωγούς.

Η έγκριση του γιατρού δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την ομαλή επανένταξη ενός παιδιού στο σχολείο. Οι δυσκολίες μπορεί να συνεχίσουν να επηρεάζουν τη σχολική καθημερινότητά του και μετά την επιστροφή του στην τάξη. Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο να επιστρέψει το παιδί στο σχολείο, αλλά να υπάρχει ένα σταθερό πλαίσιο που θα συνδέει την οικογένεια, το σχολείο και τη θεραπευτική ομάδα και θα προσαρμόζεται στις ανάγκες του όσο διαρκεί η επανένταξή του.