Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη: Η πρόσβαση στην καινοτομία απαιτεί νέο πλαίσιο φαρμακευτικής πολιτικής

Η καινοτομία στο φάρμακο δεν κρίνεται μόνο από το αν μια θεραπεία εγκρίνεται στην Ευρώπη, αλλά από το αν μπορεί να φτάσει εγκαίρως στον ασθενή που τη χρειάζεται. Αυτό ήταν το μήνυμα που ανέδειξε το πάνελ «Public-Private Collaboration in Healthcare: Redefining Sustainability of Access to Innovation» του Delphi Economic Forum 2026, όπου η Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, Πρόεδρος του PhARMA Innovation Forum και Πρόεδρος & Διευθύνουσα Σύμβουλος της AbbVie Ελλάδας, Κύπρου & Μάλτας, συνέδεσε την πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες με την ανάγκη για ένα νέο, σταθερό και βιώσιμο πλαίσιο φαρμακευτικής πολιτικής.

Η συζήτηση συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η πίεση στη φαρμακευτική δαπάνη επηρεάζει πλέον άμεσα την πρόσβαση στην καινοτομία. Όπως δείχνει μελέτη της Deloitte που εκπονήθηκε για λογαριασμό του ΣΦΕΕ και παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025, η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο, καθώς η συνολική δαπάνη αυξάνεται ταχύτερα από τη δημόσια χρηματοδότηση και το βάρος μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό στις υποχρεωτικές επιστροφές. Σύμφωνα με τη μελέτη, το 2023 η συνολική αποζημιούμενη φαρμακευτική δαπάνη έφτασε τα 7,5 δισ. ευρώ, με τις επιστροφές να ανέρχονται σε 3,9 δισ. ευρώ και τη συμμετοχή των ασθενών σε 0,7 δισ. ευρώ, ενώ οι φαρμακευτικές εταιρείες εισέπραξαν τελικά 2,8 δισ. ευρώ, δηλαδή το 38% της αξίας των φαρμάκων που διέθεσαν στην αγορά.

Αυτή η πίεση δεν αποτυπώνεται μόνο στα οικονομικά μεγέθη, αλλά και στη διαθεσιμότητα των νέων θεραπειών. Σύμφωνα με στοιχεία της IQVIA που έχει επίσης παρουσιάσει ο ΣΦΕΕ, από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2021–2024, μόνο 36 ήταν διαθέσιμα στην ελληνική αγορά στις 31 Μαρτίου 2025. Δηλαδή, μόλις 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας ήταν διαθέσιμα στους Έλληνες ασθενείς.

«Ζητάμε την επιβράβευση της καινοτομίας, όχι μόνο την πρόσβαση»

Στην τοποθέτησή της, η Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη συνέδεσε τις αυξανόμενες ανάγκες των ασθενών για καινοτόμες θεραπείες με τα όρια της υφιστάμενης φαρμακευτικής πολιτικής και την ανάγκη για νέο πλαίσιο πρόσβασης.

Η Πρόεδρος του PhARMA Innovation Forum σημείωσε ότι οι διεθνείς εξελίξεις στον τομέα του φαρμάκου είναι ταχύτατες και ότι η Ελλάδα δεν έχει περιθώριο περαιτέρω καθυστέρησης στη θέσπιση μιας συνεκτικής και βιώσιμης πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε το ζήτημα όχι μόνο ως θέμα αποζημίωσης, αλλά ως ανάγκη για ένα σύστημα που θα αναγνωρίζει την πραγματική αξία της καινοτομίας για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την κοινωνία.

«Ζητάμε την άμεση λήψη μέτρων που θα επιταχύνουν την πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες που είναι αναγκαίες. Η θέσπιση ενός πλαισίου φαρμακευτικής πολιτικής που θα επιβραβεύει την καινοτομία είναι σήμερα πιο κρίσιμη από ποτέ», δήλωσε η Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη. Η δήλωσή της αποτυπώνει τον πυρήνα της θέσης του PIF, που ζητά ένα περιβάλλον το οποίο λαμβάνει υπόψη την κλινική αξία των θεραπειών, τις ανάγκες των ασθενών, τη βιωσιμότητα του συστήματος και την προβλεψιμότητα για τις εταιρείες που αναπτύσσουν και διαθέτουν καινοτόμες θεραπείες.

Πρόσβαση υπάρχει, αλλά όχι με την ίδια ευκολία για όλα τα καινοτόμα φάρμακα

Από την πλευρά της πολιτείας, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης περιέγραψε το πρόβλημα από την οπτική της αποζημίωσης και των διαδρομών μέσα από τις οποίες φτάνουν τα καινοτόμα φάρμακα στους ασθενείς. Όπως ανέφερε, οι ασθενείς στην Ελλάδα έχουν πρακτικά πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες που έχουν λάβει έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων, όχι όμως με την ίδια ευκολία σε όλα τα καινοτόμα φάρμακα. Αναγνώρισε, έτσι, ότι η πρόσβαση μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να γίνεται με εμπόδια, ακόμη και όταν πρόκειται για θεραπείες που έχουν ήδη λάβει ευρωπαϊκή έγκριση.

Ο Υπουργός αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης, παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο για να γίνει πιο ελκυστική η κανονική οδός αποζημίωσης. Στόχος είναι οι εταιρείες να υποβάλλουν φάκελο για την ένταξη ενός φαρμάκου στη θετική λίστα, αντί να επιλέγουν την εισαγωγή μέσω ΙΦΕΤ ως εναλλακτική διαδρομή. Η λογική, όπως την περιέγραψε, είναι ότι τα πραγματικά καινοτόμα φάρμακα θα αξιολογούνται με ειδικά κριτήρια και, εφόσον τεκμηριώνουν την αξία τους, θα μπορούν να αντιμετωπίζονται με ευνοϊκότερους όρους ως προς το clawback.

Η παρέμβαση του Υπουργού επεκτάθηκε και στον ρόλο του ΙΦΕΤ. Όπως υποστήριξε, όσο αυξάνεται το clawback στην κανονική λίστα, τόσο ενισχύεται το κίνητρο ορισμένων εταιρειών να χρησιμοποιούν το κανάλι του ΙΦΕΤ για την εισαγωγή φαρμάκων, προκειμένου να αποφύγουν αυτή την επιβάρυνση. Με αυτή την έννοια, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την ταχύτητα πρόσβασης, αλλά και τη λειτουργία της αγοράς, καθώς δημιουργούνται παράλληλες διαδρομές και διαφορετικοί όροι για τις εταιρείες.

Η κατεύθυνση που περιέγραψε ο Άδωνις Γεωργιάδης είναι να γίνει πιο ελκυστική η θετική λίστα για τα φάρμακα με τεκμηριωμένη καινοτομία και, ταυτόχρονα, να περιοριστεί η ελκυστικότητα της εισαγωγής μέσω ΙΦΕΤ. Στόχος, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή του, είναι να μειωθούν οι στρεβλώσεις που προκαλεί το σημερινό σύστημα και να διαμορφωθεί ένα πιο διαφανές και ισότιμο πλαίσιο πρόσβασης στην αγορά.

Η πρόσβαση στην καινοτομία απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό

Την ανάγκη για πιο ευέλικτα και μακροπρόθεσμα μοντέλα αξιολόγησης και αποζημίωσης υπογράμμισε η Calie Sharman, Γενική Διευθύντρια της Ipsen για την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Μάλτα και το Ισραήλ.

Η Calie Sharman εστίασε σε ένα κρίσιμο σημείο για τα συστήματα υγείας, επισημαίνοντας ότι η καινοτομία δεν κατανέμεται ισότιμα σε όλες τις θεραπευτικές περιοχές. Όπως ανέφερε, στα σπάνια νοσήματα η υψηλή ιατρική ανάγκη συχνά συνυπάρχει με περιορισμένα διαθέσιμα δεδομένα, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια πιο ευέλικτη προσέγγιση στην αξιολόγηση και την αποζημίωση των νέων θεραπειών.

Η ευελιξία και η βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, τόνισε η Calie Sharman, δεν μπορούν να προκύψουν μέσα από αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτούν «μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συνεργασία και αξιοποίηση της καινοτομίας προς όφελος των ασθενών και όχι βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις».

Ο Γιώργος Ορθόπουλος, Commercial Country Lead της Amgen Ελλάδας, αναφέρθηκε στα ορφανά νοσήματα, επισημαίνοντας το χάσμα που δημιουργείται όταν το σύστημα δεν ανταποκρίνεται στην αξία της καινοτομίας. Όπως σημείωσε, η καθυστέρηση στην εισαγωγή νέων θεραπειών επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα των ασθενών να επωφεληθούν εγκαίρως από καινοτόμες θεραπευτικές επιλογές. «Η πρόσβαση στις νέες θεραπείες πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δείκτης ποιότητας και ανθεκτικότητας ενός συστήματος υγείας. Όταν καθυστερεί η πρόσβαση, χάνεται πολύτιμος χρόνος για τους ασθενείς και για τη χώρα», τόνισε ο Γιώργος Ορθόπουλος.

Ο Σπύρος Φιλιώτης, Ταμίας του PIF και Αντιπρόεδρος & Γενικός Διευθυντής της Φαρμασέρβ–Λίλλυ ΑΕΒΕ, εστίασε στα μεταβολικά νοσήματα και ειδικότερα στην παχυσαρκία, συνδέοντας την καινοτομία με τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Με αφορμή την ένταξη φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας στο πρόγραμμα «Προλαμβάνω», ανέφερε ότι η παχυσαρκία είναι πολυπαραγοντική νόσος, με σημαντικές συννοσηρότητες που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον διαβήτη, και αποτελεί μεγάλο τεστ για το σύστημα υγείας.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση τέτοιων χρόνιων νοσημάτων δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στη λογική του βραχυπρόθεσμου κόστους. Αντίθετα, απαιτεί σταθερότητα, εμπιστοσύνη και λύσεις που συνδιαμορφώνονται από την πολιτεία και τους φορείς της αγοράς, με ορίζοντα τη δημόσια υγεία και την ανάπτυξη. «Η επόμενη ημέρα απαιτεί ένα περιβάλλον σταθερότητας και εμπιστοσύνης, όπου η πολιτεία και οι φορείς της αγοράς θα συνδιαμορφώνουν λύσεις με κοινό στόχο τη δημόσια υγεία και την ανάπτυξη», ανέφερε ο Σπύρος Φιλιώτης.

Η πρόσβαση στην καινοτομία απαιτεί το ανάλογο πλαίσιο

Το κοινό νήμα των τοποθετήσεων στο πάνελ ήταν πως η πρόσβαση στην καινοτομία απαιτεί πολιτική απόφαση, επαρκή χρηματοδότηση, προβλέψιμους κανόνες και ένα πλαίσιο που να αναγνωρίζει την αξία των θεραπειών, πριν η καθυστέρηση επηρεάσει την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε αναγκαίες θεραπευτικές επιλογές.

Με την παρέμβασή του, το PhARMA Innovation Forum έστρεψε τον διάλογο ένα βήμα πέρα από την πρόσβαση, στην ανάγκη να επιβραβεύεται η τεκμηριωμένη καινοτομία μέσα από μια φαρμακευτική πολιτική που λαμβάνει υπόψη την κλινική αξία, τη βιωσιμότητα του συστήματος και την προβλεψιμότητα για τις εταιρείες που επενδύουν στην έρευνα και διαθέτουν νέες θεραπείες. Το κρίσιμο ερώτημα, πλέον, είναι αν η Ελλάδα μπορεί να περάσει στην ουσιαστική αξιοποίηση της καινοτομίας προς όφελος των ασθενών, της δημόσιας υγείας και του συστήματος υγείας.