Πρόληψη, φροντίδα και υποστήριξη στο επίκεντρο του πρώτου webinar της σειράς «ΟγκοΝόησις»

Τον κρίσιμο ρόλο των νοσηλευτών στη φροντίδα ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα ανέδειξε το πρώτο webinar της σειράς «ΟγκοΝόησις», με τίτλο «Πρόληψη, Φροντίδα και Υποστήριξη στον Καρκίνο του Πνεύμονα». Οι νοσηλευτές παρουσιάστηκαν όχι απλώς ως φροντιστές, αλλά ως θεραπευτές και συνοδοιπόροιστη διεπιστημονική ομάδα, με καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα ζωής και την επιβίωση των ασθενών. Τα πέντε σημεία-κλειδιά που ξεχώρισαν κατά τη διάρκεια του webinar είναι τα εξής:

• Εξειδίκευση & εκπαίδευση: Η ανάγκη για δομημένη κατάρτιση νοσηλευτών μέσα από πιστοποιημένα προγράμματα όπως το «ΟγκοΝόησις», με στόχο τη βελτίωση γνώσης και δεξιοτήτων στην ογκολογική φροντίδα.
• Διεπιστημονική συνεργασία: Κοινή γλώσσα και συντονισμένη δράση μεταξύ νοσηλευτών, γιατρών και φροντιστών θεωρούνται κλειδί για ολοκληρωμένη φροντίδα.
• Ανθρώπινη και συναισθηματική προσέγγιση: Η ενσυναίσθηση, η ανοιχτή επικοινωνία και η στήριξη ολόκληρου του οικογενειακού περιβάλλοντος ενισχύουν την ψυχολογική αντοχή του ασθενή.
• Προληπτική δράση: Προτεραιότητα δίνεται στη διακοπή του καπνίσματος, στον προσυμπτωματικό έλεγχο (π.χ. αξονική χαμηλής δόσης) και στην ευαισθητοποίηση της κοινότητας, ειδικά των εφήβων.
• Νέες θεραπείες & ανακουφιστική φροντίδα: Η μοριακή εξατομίκευση, οι στοχευμένες θεραπείες και η ολιστική ανακουφιστική φροντίδα αποτελούν το μέλλον της θεραπευτικής προσέγγισης.

Το πρόγραμμα «ΟγκοΝόησις», που υλοποιείται σε συνεργασία με τον Τομέα Νοσηλευτικής Ογκολογίας του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών Ελλάδος (ΕΣΝΕ), στοχεύει στην ενίσχυση των γνώσεων, της ενσυναίσθησης και της ψυχικής ανθεκτικότητας των νοσηλευτών, με στόχο μια ανθρώπινη και αποτελεσματική φροντίδα στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα.

Το εναρκτήριο βήμα της σειράς εκπαιδευτικών διαδικτυακών σεμιναρίων με τίτλο «ΟγκοΝόησις» πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2025, με θέμα «Πρόληψη, Φροντίδα και Υποστήριξη στον Καρκίνο του Πνεύμονα». Τη διοργάνωση ανέλαβε ο οργανισμός FairLife – Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα, ενώ τη συντονιστική επιμέλεια της εκδήλωσης είχε η δημοσιογράφος Νατάσσα Σπαγαδώρου.

Με περισσότερους από 2.000 συμμετέχοντες, τόσο δια ζώσης όσο και διαδικτυακά, το πρώτο αυτό webinar ανέδειξε τη σημασία της εκπαίδευσης, της ενημέρωσης και της διεπιστημονικής συνεργασίας στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, με επίκεντρο τον ρόλο των νοσηλευτών.

Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Κορίνα Πατέλη – Bell, Ιδρύτρια και Πρόεδρος της FairLife, και η Ελένη Κυρίτση, Ομότιμη Καθηγήτρια του ΠΑΔΑ και Πρόεδρος του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών Ελλάδος (ΕΣΝΕ), οι οποίες ανέδειξαν από διαφορετική σκοπιά τη μοναδικότητα του νοσηλευτικού έργου στον ογκολογικό ασθενή.

Η κα. Πατέλη – Bell παρουσίασε το πρόγραμμα «ΟγκοΝόησις» ως μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε μέσα από πραγματικές ανάγκες και εμπειρίες ανθρώπων. Τόνισε ότι πρόκειται για το πρώτο ολιστικό, μοριοδοτούμενο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ελλάδα, που στοχεύει στην ενδυνάμωση των νοσηλευτών ογκολογικών ασθενών, προσφέροντας τόσο κλινική γνώση όσο και εργαλεία συναισθηματικής στήριξης και ψυχικής ανθεκτικότητας.

«Οι νοσηλευτές είναι οι έμπιστοι συνοδοιπόροι μας. Συναισθάνονται τις αγωνίες, αναγνωρίζουν τα αίτια των δύσκολων συναισθημάτων και χτίζουν γέφυρες επικοινωνίας. Η ικανότητα να δημιουργούν σχέσεις εμπιστοσύνης είναι μια από τις πιο πολύτιμες πτυχές της νοσηλευτικής τέχνης», υπογράμμισε η Πρόεδρος της FairLife.

Από την πλευρά της η κα. Κυρίτση χαρακτήρισε τον ασθενή με καρκίνο «ο συγγενής μας, ο δικός μας άνθρωπος», τονίζοντας τη μοναδικότητα του ογκολογικού ασθενή, ο οποίος δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που υποβάλλεται σε μια θεραπεία, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και της καθημερινότητας του νοσηλευτή.

Η κα. Κυρίτση τόνισε τη σημασία της επιστημονικής κατάρτισης, της συναισθηματικής υποστήριξης και της ανάγκης οι νοσηλευτές να συμβαδίζουν με τις εξελίξεις της ιατρικής. «Η αποτελεσματική φροντίδα μειώνει το “burnout”, ενώ ενδυναμώνει τον ρόλο του νοσηλευτή ως “θεραπευτή” με την ευρύτερη έννοια», σημείωσε, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι το πρόγραμμα «ΟγκοΝόησις» θα προσφέρει ουσιαστικά εργαλεία στους επαγγελματίες και θα συμβάλει στη συνολική ενίσχυση της φροντίδας του ασθενούς με καρκίνο.

Η εισαγωγική ενότητα του webinar φιλοξένησε τον κ. Δημήτρη Παπαγεωργίου, Επίκουρο Καθηγητή Παθολογικής Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Προϊστάμενο ΟDC της Ευρωκλινικής Αθηνών, Β’ Αντιπρόεδρο του ΕΣΝΕ και Πρόεδρο του Τομέα Νοσηλευτικής Ογκολογίας του Συνδέσμου.

«Είναι πολύ σημαντικό όλη η ομάδα, ο γιατρός, ο νοσηλευτής να έχουν τις ίδιες οδηγίες, την ίδια γνώση και εξειδίκευση για να μπορούν να εκπαιδεύσουν σωστά τον ασθενή και την οικογένειά του», τόνισε ο κ. Παπαγεωργίου που παρουσίασε αναλυτικά το πρόγραμμα «ΟγκοΝόησις» και αναφέρθηκε σε πρόσφατες ευρωπαϊκές μελέτες, που δείχνουν ότι η παρουσία εξειδικευμένων νοσηλευτών σχετίζεται άμεσα με αυξημένα ποσοστά επιβίωσης.
Το πρόγραμμα, όπως εξήγησε, υλοποιείται με διεθνείς πιστοποιήσεις (ICN, EONS) και περιλαμβάνει την εκπαίδευση 80 επιλεγμένων νοσηλευτών από όλη την Ελλάδα, με θεματικές όπως η διαχείριση συμπτωμάτων, η επικοινωνία, η ψυχική ανθεκτικότητα, και συνοδεύεται από ψηφιακούς οδηγούς, εξετάσεις και πιστοποιήσεις.
Περαιτέρω ο κ. Παπαγεωργίου απέδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη συνεχούς υποστήριξης των νοσηλευτών και στην καλλιέργεια μιας ομάδας φροντίδας που συνεργάζεται με κοινή γλώσσα και εξειδικευμένη γνώση και επισήμανε: «Ο εξειδικευμένος νοσηλευτής δεν είναι απλώς μέλος της ομάδας· είναι ο "δικός" μας άνθρωπος, ο συνοδοιπόρος σε όλη τη διαδρομή της θεραπείας».

Ο ρόλος της πρόληψης και των καινοτόμων θεραπειών

Η πρώτη θεματική ενότητα του webinar ανέδειξε τον ρόλο της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης ως βασικούς άξονες για τη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του πνεύμονα, με έμφαση στην ενημέρωση του πληθυσμού, τη διακοπή του καπνίσματος και την εγγραμματοσύνη υγείας.

Η κα. Ευαγγελία Γκιζοπούλου, Διευθύντρια της Α’ Πνευμονολογικής Κλινικής ΙΑΣΩ Γενική Κλινική, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του πνευμονολόγου τόσο στην πρόληψη όσο και στην έγκαιρη διάγνωση και τη συνολική διαχείριση της νόσου. Τόνισε ότι κοινός παρονομαστής παραμένει το κάπνισμα και τα σύγχρονα καπνικά προϊόντα, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και οι νέες μορφές νικοτίνης. «Δεν αλλάζουμε τρόπο καπνίσματος – παραιτούμαστε εντελώς», υπογράμμισε, καλώντας την ιατρική κοινότητα να λέει ξεκάθαρα την αλήθεια, ιδίως στους νέους, που αποτελούν πρωταρχικό στόχο της καπνοβιομηχανίας.
Η κα. Γκιζοπούλου αναφέρθηκε στα τρία επίπεδα πρόληψης – πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή – και στον ρόλο των νοσηλευτών ως πολύτιμων συνοδοιπόρων, που αναγνωρίζουν φόβους, παρεμβαίνουν συμβουλευτικά και ενισχύουν τη συμμόρφωση στις θεραπευτικές οδηγίες. Έθεσε επίσης την ανάγκη για ενίσχυση των ιατρείων διακοπής καπνίσματος, αποζημίωση του προσυμπτωματικού ελέγχου και αυστηρή εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου.

Στον ρόλο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και των κοινοτικών νοσηλευτών εστίασε η κα. Δήμητρα Τσεκούρα, Νοσηλεύτρια, MSc, PhD(c), Προϊσταμένη Κινητής Ομάδας Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και Αντιπρόεδρος του Τομέα Κοινοτικής Νοσηλευτικής / ΠΦΥ του ΕΣΝΕ. «Ο αγώνας κατά του καρκίνου του πνεύμονα ξεκινά από την κοινότητα», σημείωσε, χαρακτηρίζοντας τους κοινοτικούς νοσηλευτές "φωνή της πρόληψης και κλειδί για ένα υγιές μέλλον”.

Η κα. Τσεκούρα παρουσίασε ανησυχητικά επιδημιολογικά δεδομένα για την Ελλάδα και διεθνώς, δίνοντας έμφαση στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου – με κυριότερο το κάπνισμα – αλλά και σε περιβαλλοντικούς και επαγγελματικούς κινδύνους, όπως η έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Αναφέρθηκε επίσης και στους μη τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση και το φύλο, υπογραμμίζοντας ότι η εγγραμματοσύνη υγείας είναι προϋπόθεση για την επιτυχία κάθε στρατηγικής πρόληψης.

Η κα. Γεωργία Χαρδαβέλλα, Πνευμονολόγος στο Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία», παρουσίασε τη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου και απάντησε σε τέσσερα βασικά ερωτήματα:

• τι περιλαμβάνει ο έλεγχος,
• ποιοι πρέπει να συμμετέχουν,
• ποιες είναι οι ψυχολογικές επιδράσεις
• και ποιος είναι ο ρόλος της ομάδας υγείας.

Τόνισε ότι η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT) είναι η μόνη ενδεδειγμένη μέθοδος, με επιστημονικά τεκμηριωμένη μείωση της θνησιμότητας έως και 26%, ενώ σε περιπτώσεις έγκαιρης διάγνωσης, το ποσοστό φτάνει το 70%. Μάλιστα ανέφερε ότι ο συνδυασμός LDCT με διακοπή καπνίσματος μπορεί να επιφέρει συνολική μείωση της θνησιμότητας έως και 40%, και παρουσίασε τα χαρακτηριστικά των ομάδων υψηλού κινδύνου.
Τέλος η κα Χαρδαβέλα επισήμανε ότι τα ποσοστά συμμόρφωσης παραμένουν χαμηλά (50%), και κάλεσε σε συντονισμένη ενημέρωση με τη συμβολή επαγγελματιών υγείας, επιστημονικών φορέων και οργανώσεων ασθενών. «Για να μπορέσουμε να μιλήσουμε όλοι μαζί την ίδια γλώσσα, θα πρέπει όλοι μαζί να εκπαιδευτούμε», σημείωσε, υπογραμμίζοντας και την ανάγκη ένταξης των νοσηλευτών στα προγράμματα κατάρτισης.

Ολοκληρώνοντας την ενότητα, ο κ. Νεκτάριος Αλεβιζόπουλος, Παθολόγος – Ογκολόγος στο Γ.Ν.Α. «Ευαγγελισμός», παρουσίασε τις σύγχρονες θεραπευτικές εξελίξεις, μιλώντας για τη μετάβαση από τη χημειοθεραπεία στην εξατομικευμένη ιατρική, βασισμένη στο μοριακό προφίλ του κάθε ασθενούς.

Ο κ. Αλεβιζόπουλος αναφέρθηκε σε καινοτόμες τεχνολογίες όπως η ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος και του μεταγραφώματος (Whole Genome / Transcriptome analysis), αλλά και στη χρήση συνεζευγμένων αντισωμάτων, που μεταφέρουν κυτταροτοξικά φάρμακα απευθείας στον όγκο αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις παρενέργειες. «Είναι ουσιαστικά σεβασμός στην κάθε ανάσα και την ιερότητά της, γιατί σεβασμός στην ανάσα σημαίνει ΝΑΙ στο φως της ζωής και στον ψίθυρο της ψυχής, να μην κινείται στο σκοτάδι αλλά να αναζητά, με την ενσωμάτωση των νέων εξελίξεων, πυξίδα στη ζωή που δεν της κόβει την ανάσα ο καρκίνος», σημείωσε.

Η σημασία της νοσηλευτικής φροντίδας για τον ασθενή και την οικογένειά του

Η δεύτερη θεματική ενότητα του webinar ανέδειξε τη βαθιά ανθρώπινη διάσταση της νοσηλευτικής φροντίδας στον καρκίνο του πνεύμονα: τη σχέση εμπιστοσύνης, την ενσυναίσθηση, τη διαχείριση του πόνου, την επικοινωνία με τον ασθενή και την οικογένεια.

Ο Καθηγητής Γρηγόρης Στρατάκος, MD, PhD, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Βρογχολογίας και Επεμβατικής Πνευμονολογίας και Διευθυντής της Α΄ Πνευμονολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο ΝΝΘΑ «Σωτηρία», μίλησε με λόγο βιωματικό για τις προκλήσεις της επικοινωνίας με τον ασθενή που πάσχει από καρκίνο του πνεύμονα. Τόνισε πως η ενσυναίσθηση δεν είναι αυτονόητη, αλλά απαιτεί σεμνότητα και αυξημένη συναισθηματική ευφυΐα, γιατί κανείς δεν μπορεί να μπει αληθινά στη θέση του άλλου. «Οι υποψίες, οι φόβοι, οι παρανοήσεις είναι όλα πολύ χειρότερα από την πιο δυσάρεστη αλήθεια. Αυτό που θέλει ο ασθενής να μάθει είναι ένα σχέδιο δράσης»,
σημείωσε, θέτοντας το ζήτημα της ειλικρίνειας ως θεραπευτικό εργαλείο.

Ο κ. Στρατάκος επισήμανε ότι η ανεπαρκής διαχείριση του πόνου συνιστά ιατρική αποτυχία, ζητώντας καλύτερη εκπαίδευση και κατάρριψη των μύθων γύρω από τη χρήση αναλγητικών. Αναφέρθηκε, επίσης, στις ενδοοικογενειακές συγκρούσεις που συχνά συνοδεύουν τη νόσο και στον ρόλο του γιατρού να προστατεύει την αξιοπρέπεια του ασθενούς από τοξικά ή καταπιεστικά περιβάλλοντα. Τέλος, μέσα από αναφορά στο Ευαγγέλιο, μίλησε για τη νόσο ως ευκαιρία για αυτογνωσία, ωριμότητα και πνευματική ανάπτυξη – όχι μόνο για τον ασθενή, αλλά και για τους γύρω του.

Συγκινητική ήταν η βιωματική μαρτυρία της κας Βασιλικής Μυτιληναίου, Business Operations Manager, η οποία φρόντισε τον σύζυγό της, ασθενή με καρκίνο του πνεύμονα θετικό στη μετάλλαξη ALK. Αναφέρθηκε στις δυσκολίες της διαδρομής: θεραπείες, παρενέργειες, εξάντληση και έλλειψη ψυχοκοινωνικής στήριξης. «Ο νοσηλευτής μπορεί να αποτελέσει το πιο σταθερό σημείο στήριξης», σημείωσε, αναγνωρίζοντας τη σημασία της σωστής και έγκαιρης ενημέρωσης, της πρόσβασης στη μοριακή διάγνωση και τη στοχευμένη θεραπεία, αλλά και της καθοδήγησης του φροντιστή. «Χρειάζεται και η κατάλληλη εκπαίδευση, όπως είναι το πρόγραμμα “ΟγκοΝόησις”. Χρειάζεται και η γνώση. Απαιτείται όμως και η στήριξη από την Πολιτεία», υπογράμμισε, ζητώντας την αναβάθμιση του ρόλου του νοσηλευτή και την ενίσχυση του συστήματος υγείας.

Η κα. Έλσα Πατηράκη, Καθηγήτρια Συστημάτων Νοσηλευτικής Φροντίδας – Ανακουφιστικής Φροντίδας στο ΕΚΠΑ και Διευθύντρια Έρευνας και Εκπαίδευσης της μονάδας «ΓΑΛΙΛΑΙΑ», παρουσίασε τη σημασία της ανακουφιστικής φροντίδας ως αναπόσπαστου μέρους της πορείας της νόσου. Τόνισε ότι δεν πρόκειται για παρηγορητική φροντίδα, αλλά για ολιστική προσέγγιση που αγκαλιάζει το σωματικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο του ασθενούς και της οικογένειάς του.

Η κα Πατηράκη αναφέρθηκε στα διάφορα περιβάλλοντα στα οποία μπορεί να παρέχεται η φροντίδα – στο νοσοκομείο, στο σπίτι, σε μονάδες ημερήσιας φροντίδας και σε ξενώνες «Αξίζεις μέχρι το τέλος της ζωής σου για αυτό που είσαι και θα κάνουμε τα πάντα όχι μόνο για να πεθάνεις καλά αλλά για να ζήσεις κάθε στιγμή της ζωής σου με τον καλύτερο τρόπο, όπως εσύ θα ήθελες», τόνισε, συνοψίζοντας το βαθιά ανθρώπινο νόημα της φροντίδας μέχρι τέλους.

Ελπιδοφόρο το ξεκίνημα για την «ΟγκοΝόησις»

Η επιτυχία του πρώτου webinar της σειράς «ΟγκοΝόησις» επιβεβαιώνει την ανάγκη για συνεχή εκπαίδευση, ουσιαστική υποστήριξη και ενίσχυση των επαγγελματιών υγείας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της φροντίδας ογκολογικών ασθενών. Με επίκεντρο τη γνώση, την ενσυναίσθηση και τη συνεργασία, το πρόγραμμα της FairLife δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα σύστημα υγείας πιο ανθρώπινο, πιο λειτουργικό και πιο αποτελεσματικό — για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους.

Το επόμενο βήμα της σειράς αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς το «ΟγκοΝόησις» συνεχίζει να αναδεικνύει τον ρόλο της νοσηλευτικής ως κρίσιμο θεμέλιο της ογκολογικής φροντίδας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της European Oncology Nursing Society (EONS), της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (Ε.Π.Ε.) και της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), με ιδρυτικό δωρητή το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση.