Τι είναι ο Αιμορραγικός Πυρετός Κριμαίας – Κονγκό και πώς θα προστατευτούμε

Η καταγραφή ενός θανατηφόρου κρούσματος Αιμορραγικού Πυρετού Κριμαίας – Κονγκό στον Δήμο Ελασσόνας, στη Λάρισα, ήρθε να υπενθυμίσει ότι ακόμη και ιογενείς λοιμώξεις με περιορισμένη παρουσία στη χώρα μπορούν να εμφανιστούν αιφνίδια – και να δοκιμάσουν την ετοιμότητα του συστήματος υγείας.

Το περιστατικό σημειώθηκε στις 27 Ιουνίου 2025. Ο ασθενής, άνδρας άνω των 70 ετών, κτηνοτρόφος της περιοχής, προσβλήθηκε από τον ιό πιθανότατα μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κρότωνα (τσιμπουριού). Παρά τη νοσηλεία του στη ΜΕΘ του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας, κατέληξε από τις επιπλοκές της νόσου. Τις επόμενες ώρες επιβεβαιώθηκε και δεύτερο περιστατικό: μια 54χρονη γιατρός που είχε περιθάλψει τον ασθενή, εμφάνισε πυρετό και τέθηκε σε απομόνωση, υπό συνεχή παρακολούθηση.

Τι είναι ο Αιμορραγικός Πυρετός Κριμαίας – Κονγκό

Ο Αιμορραγικός Πυρετός Κριμαίας – Κονγκό είναι μια ιογενής λοίμωξη υψηλής θνητότητας που μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κρότωνα (τσιμπουριού), αλλά και από άμεση επαφή με αίμα ή σωματικά υγρά μολυσμένων ανθρώπων ή ζώων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η λοίμωξη δεν προκαλεί συμπτώματα. Ωστόσο, σε σοβαρές μορφές μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα και να προκαλέσει:

• Πυρετό, ρίγος, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αρθραλγίες, ναυτία, εμέτους, κοιλιακό πόνο, κόπωση
• Διαταραχές διάθεσης ή επιπέδου συνείδησης
• Αιμορραγίες, οργανική ανεπάρκεια, κυκλοφορικό σοκ

Τα ποσοστά θνητότητας κυμαίνονται μεταξύ 30% και 50%. Ο ιός είναι διαδεδομένος σε πολλές περιοχές της Ασίας, της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Ευρώπης, με 10.000–15.000 κρούσματα ετησίως. Στην Ελλάδα, είχε καταγραφεί μόλις ένα ακόμη εγχώριο περιστατικό το 2008 στη Θράκη.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, οι ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Αγρότες, κτηνοτρόφους, κυνηγούς, ορειβάτες, φυσιολάτρες
• Εργαζόμενους σε σφαγεία και κτηνιάτρους
• Επαγγελματίες υγείας που περιθάλπουν ύποπτα ή επιβεβαιωμένα περιστατικά

Η πρόληψη, τόσο στην ύπαιθρο όσο και σε κλινικά περιβάλλοντα, είναι καθοριστική για τον περιορισμό της μετάδοσης.

Προστασία από τα τσιμπούρια – σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ

Τα τσιμπούρια υπάρχουν σε πολλές αγροτικές και ημιορεινές περιοχές της Ελλάδας. Αν και τα περισσότερα είναι ακίνδυνα, ορισμένα μπορεί να φέρουν παθογόνους ιούς. Η προστασία από αυτά αποτελεί απλή αλλά κρίσιμη προληπτική πρακτική, ειδικά για όσους ζουν ή εργάζονται στην ύπαιθρο. Ο ΕΟΔΥ συνιστά:

• Αποφυγή περιοχών με πυκνή βλάστηση, χόρτα και φύλλα
• Χρήση μακριών ρούχων και γαντιών
• Εφαρμογή εντομοαπωθητικών στο δέρμα και στα ρούχα
• Επιθεώρηση του σώματος και των ρούχων μετά από δραστηριότητες στην ύπαιθρο
• Αφαίρεση τσιμπουριών με ειδική λαβίδα, κατά προτίμηση από επαγγελματία υγείας
• Προληπτική αγωγή στα ζώα, σύμφωνα με τις οδηγίες του κτηνιάτρου

Μείωση κινδύνου μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο

• Αποφυγή στενής επαφής με ύποπτα ή επιβεβαιωμένα κρούσματα
• Χρήση προστατευτικού εξοπλισμού κατά τη φροντίδα ασθενών
• Σχολαστικό πλύσιμο των χεριών
• Τήρηση των πρωτοκόλλων ελέγχου λοιμώξεων από τους επαγγελματίες υγείας

Η αντίδραση των αρχών

Η ανταπόκριση των αρμόδιων φορέων ήταν άμεση. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, τον ΕΛΓΟ-Δήμητρα και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, έχουν ήδη δρομολογηθεί:

• Ιχνηλάτηση επαφών και παρακολούθηση ατόμων που είχαν έρθει σε επαφή με τον ασθενή
• Απομόνωση και παρακολούθηση της γιατρού και των υγειονομικών
• Δειγματοληψίες από ζώα και τσιμπούρια
• Απεντομώσεις και απολυμάνσεις στις σχετικές εγκαταστάσεις
• Ενημέρωση τοπικών πληθυσμών και επαγγελματιών υγείας

Χωρίς φόβο αλλά με υπευθυνότητα

Ο Αιμορραγικός Πυρετός Κριμαίας – Κονγκό είναι εξαιρετικά σπάνιος στην Ελλάδα, όμως η πρόσφατη εμφάνιση δύο περιστατικών καταδεικνύει ότι η επαγρύπνηση και η ενημέρωση είναι αναγκαίες.

Δεν υπάρχει λόγος πανικού – αλλά υπάρχει κάθε λόγος για υπευθυνότητα. Με απλά μέτρα προστασίας, σωστή πληροφόρηση και συνέπεια, μπορούμε να μειώσουμε αποτελεσματικά τον κίνδυνο.