Το 15ο “The Future of Healthcare in Greece” ανέδειξε την πρόοδο αλλά και τα κενά του συστήματος υγείας

Νέες δυνατότητες, θεσμικά ανοίγματα και μεταβατικό σύστημα αποζημίωσης φαρμάκων

Στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιεί και σχεδιάζει το Υπουργείο Υγείας και οι οποίες αναμένεται να αλλάξουν ουσιαστικά το τοπίο της δημόσιας περίθαλψης αναφέρθηκε ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, επισημαίνοντας ότι η επόμενη ημέρα του Εθνικού Συστήματος Υγείας προϋποθέτει συνέργειες, διαλειτουργικότητα και άνοιγμα προς νέες πρακτικές. Ο Υπουργός σημείωσε ότι ανάμεσα στα εργαλεία που ήδη εφαρμόζονται ή προωθούνται, ξεχωρίζουν:

ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας,
το σύστημα με «βραχιολάκι» στα επείγοντα περιστατικά,
η πλατφόρμα My Health App,
καθώς και η δυνατότητα άσκησης ιδιωτικού έργου από γιατρούς του ΕΣΥ.

Περαιτέρω ο κ. Γεωργιάδης ανακοίνωσε νέα υπουργική απόφαση που θα επιτρέπει σε ιδιώτες γιατρούς να παρέχουν υπηρεσίες στα δημόσια νοσοκομεία, διευρύνοντας τις δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα προς όφελος των πολιτών.

Κατά την παρουσία του στο συνέδριο ο Υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας το σύστημα μεταβατικής αποζημίωσης για καινοτόμα φάρμακα – ένα εργαλείο που, όπως ανέφερε, θα είναι έτοιμο να εφαρμοστεί στις αρχές του 2026, ενδεχομένως και νωρίτερα, προς το τέλος του 2025.

Ανθεκτικότητα, ποιότητα και τεχνολογία υπό το φως των σύγχρονων προκλήσεων

Η πρώτη ενότητα του συνεδρίου, με συντονιστή τον Χαράλαμπο Οικονόμου, Καθηγητή Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, επικεντρώθηκε στις παγκόσμιες τάσεις στην υγειονομική περίθαλψη και τις επιπτώσεις τους στην Ελλάδα.

Ο πρώην Υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης ανέλυσε τις κύριες αγκυλώσεις και προκλήσεις του ελληνικού συστήματος υγείας, όπως διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια. Όπως τόνισε, η τελευταία δεκαετία χαρακτηρίστηκε από παρατεταμένη οικονομική κρίση, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε σοβαρή υγειονομική κρίση, γεγονός που δεν επέτρεψε να υλοποιηθούν σταδιακά οι απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές.

Ο κ. Πλεύρης επεσήμανε ότι το ελληνικό σύστημα υγείας είναι πιο δαπανηρό στη λειτουργία του σε σύγκριση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη, γεγονός που αποδίδεται τόσο στη γεωγραφική θέση της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη όσο και στη νησιωτικότητα της χώρας. Οι δυσκολίες επιτείνονται από την κρίση στο ανθρώπινο δυναμικό, ιδίως στον χώρο του υγειονομικού προσωπικού. Στο πεδίο των λύσεων, ανέφερε ότι οι νέες τεχνολογίες, όπως η τηλεϊατρική, έρχονται να ενισχύσουν το σύστημα, ενώ η είσοδος καινοτόμων θεραπειών προσφέρει νέες δυνατότητες στους ασθενείς και στο σύστημα — αρκεί να υπάρχει πρόσβαση για εκείνους που τις χρειάζονται.

Στη συνέχεια, ο Dr. João Breda, Επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας Φροντίδας και Ασφάλειας Ασθενώντου Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Αθήνα, παρουσίασε τις ευρωπαϊκές και εθνικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης περίθαλψης. Το εν λόγω γραφείο, όπως υπογράμμισε, ιδρύθηκε υπό την ηγεσία του Dr. Hans Henri P. Kluge και υποστηρίζεται από την ελληνική κυβέρνηση.

Όπως εξήγησε ο Dr. Breda το γραφείο λειτουργεί ως Κέντρο Αριστείας και προωθεί τη συνεργασία στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης, εστιάζοντας στην ασφάλεια των ασθενών και στην ποιότητα των υπηρεσιών υγείας. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις επιδόσεις της Ελλάδας για την προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων, επισημαίνοντας ότι από τον Μάρτιο του 2022 έχουν ξεκινήσει προγράμματα που αντιμετωπίζουν σύγχρονες υγειονομικές απειλές, όπως η παιδική παχυσαρκία, και τα οποία συνεχίζονται με αμείωτη ένταση.

Οι πιέσεις, τα αδιέξοδα και οι προτάσεις για βιώσιμη καινοτομία

Η δεύτερη ενότητα του συνεδρίου επικεντρώθηκε σε ένα από τα πλέον κρίσιμα και επίμονα ζητήματα του ελληνικού συστήματος υγείας: τη χρηματοδότησή του. Οι ομιλητές ανέλυσαν τις οικονομικές πιέσεις, τη στρεβλή κατανομή των πόρων, και ανέπτυξαν προτάσεις καινοτομίας που μπορούν να οδηγήσουν στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος. Την ενότητα συντόνισε ο Καθηγητής Νίκος Πολύζος, Καθηγητής Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας στο Τμήμα Ιατρικής και Πρόεδρος του Τμήματος Νοσηλευτικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Ο Αντώνης Καρόκης, Διευθυντής Εξωτερικών Υποθέσεων της MSD Ελλάδος, ανέδειξε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση της χρηματοδότησης της φαρμακευτικής πολιτικής στη χώρα. Τόνισε ότι το σημερινό σύστημα επιστροφών (clawback) δεν λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου αλλά ως πληθωριστικός μηχανισμός που ενισχύει τις στρεβλώσεις και διαβρώνει τη λειτουργία του συστήματος υγείας, πλήττοντας τους ασθενείς, τις φαρμακευτικές εταιρείες αλλά και τη δημοσιονομική ισορροπία.

Προκειμένου να βελτιωθεί η σημερινή κατάσταση, ο κ. Καρόκης παρουσίασε ένα ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο σχέδιο “Triple Win” για την περίοδο 2025–2027, με στόχους:

Μείωση της δημοσιονομικής επιβάρυνσης του κράτους κατά 1,7 δισ. ευρώ
Μείωση της ιδιωτικής συμμετοχής των ασθενών κατά περίπου 2 δισ. ευρώ
Μείωση του μέσου ποσοστού επιστροφών στο 40%

Ο Δημήτρης Παπαγεωργίου, General Manager της Takeda – Greece, Cyprus & Malta, εστίασε στα προϊόντα πλάσματος, τα οποία είναι απαραίτητα για ασθενείς με σπάνιες παθήσεις και έχουν χαρακτηριστεί από τον ΕΜΑ και τον ΠΟΥ ως φάρμακα ζωτικής σημασίας. Όπως εξήγησε, οι θεραπείες με βάση το πλάσμα έχουν μεταμορφώσει τη ζωή των ασθενών και βελτιώσει το προσδόκιμο επιβίωσης, ωστόσο παραμένουν ιδιαίτερα δαπανηρές και χρονοβόρες στην παραγωγή: απαιτούν 1.200 δωρεές πλάσματος για έναν ασθενή, το κόστος παραγωγής είναι 4 φορές υψηλότερο από τα συμβατικά φάρμακα και ο χρόνος παραγωγής έως και 3–4 φορές μεγαλύτερος.

Η συνολική παγκόσμια αγορά των προϊόντων πλάσματος φτάνει σήμερα τα 30 δισ. δολάρια, ενώ η διαθεσιμότητά τους παραμένει περιορισμένη σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο κ. Παπαγεωργίου υπογράμμισε την ανάγκη για:

επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου στη χώρα μας,
σύγχρονο σύστημα αποζημίωσης που θα διασφαλίζει επαρκή πρόσβαση των ασθενών,
ενίσχυση της δημόσιας και ιδιωτικής συλλογής πλάσματος, κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Από την πρώιμη ανίχνευση στη συστηματική διαχείριση ασθενών υψηλού κινδύνου

Η τρίτη ενότητα του συνεδρίου, την οποία συντόνισε η Μαρία Καλογεροπούλου, Associate Director Value Access, Health Policy & RWE στην IQVIA, ανέδειξε τη σημασία της πρόληψης, του προσυμπτωματικού ελέγχουκαι της διαχείρισης χρονίων νοσημάτων ως βασικών πυλώνων για την υγεία του πληθυσμού και τη βιωσιμότητα του συστήματος.

Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη παρουσίασε τα αποτελέσματα του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου, καθώς και τις μελλοντικές κινήσεις του Υπουργείου και ανέφερε:

Περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια πολίτες, από το σύνολο των 6 εκατομμυρίων δικαιούχων, προχώρησαν σε προληπτικές εξετάσεις.
Μέσα από αυτές τις εξετάσεις εντοπίστηκαν 70.000 ευρήματα, πολλά εκ των οποίων αφορούσαν κακοήθειες, γεγονός που, όπως υπογράμμισε, έσωσε ζωές.

Περαιτέρω η κ. Αγαπηδάκη παρουσίασε τις επόμενες ενέργειες του Υπουργείου, δηλαδή:

Την ίδρυση 312 ιατρείων διαχείρισης χρονίων νοσημάτων, που θα προσφέρουν προληπτική και προ-συμπτωματική φροντίδα σε άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί.
Την κατάθεση Νομοσχεδίου για την αναδιοργάνωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας έως το τέλος του 2025.

Στη συνέχεια, ο Πάνος Σταφυλάς, MD, MSc, PhD, καρδιολόγος, HTA Consultant και Scientific Director της HealThink, παρουσίασε τεκμηριωμένα στοιχεία για την επιβάρυνση του συστήματος από τα καρδιαγγειακά νοσήματα, επισημαίνοντας ότι:

Το 70% των θανάτων στην Ελλάδα οφείλεται σε καρδιαγγειακά νοσήματα.
Πάνω από 2 εκατομμύρια πολίτες στην Ελλάδα ανήκουν σε ομάδες υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου.

Ο κ. Σταφυλάς τόνισε ότι μια σειρά από θεραπείες και παρεμβάσεις δημόσιας υγείας έχουν συμβάλει στη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, ωστόσο:

Το 80% και πλέον των ασθενών με καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν υποθεραπευόμενοι, κάτι που αναδεικνύει σοβαρά ελλείμματα στην κλινική φροντίδα.

Αναφερόμενος στην πρωτογενή πρόληψη, παρουσίασε έργο της HealThink, όπου αξιολογήθηκαν νέα θεραπευτικά πρωτόκολλα σε εικονικό περιβάλλον, με στόχο να:

εκτιμηθούν οι ωφέλειες
εντοπιστούν οι αδυναμίες
βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων στον πραγματικό πληθυσμό.

Τεχνολογικές λύσεις, αποζημιωτικά συστήματα και νέες νομοθετικές προσεγγίσεις στο επίκεντρο

Η τέταρτη θεματική ενότητα, με τίτλο «Η επίπτωση της καινοτομίας στη δημιουργία ενός ανθεκτικού και ασθενοκεντρικού συστήματος υγείας» (Translating Innovation into Impact: Building a Resilient and Patient-Centered Healthcare System), συντονίστηκε από τον Αθανάσιο Λοπατατζίδη, Εμπορικό Εκτελεστικό Διευθυντή της Affidea. Όπως επεσήμανε ο ίδιος, στην Ελλάδα υπάρχει ένα οικοσύστημα υγείας που σε ορισμένους τομείς εμφανίζει υπερπροσφορά υποδομών, όπως φαρμακεία, διαγνωστικά κέντρα και ιατρούς, ενώ την ίδια στιγμή:

Η χώρα βρίσκεται τελευταία στην Ευρώπη ως προς τον αριθμό νοσηλευτών, και
Το επίπεδο κοινωνικής προστασίας παραμένει ανεπαρκές.

Ο κ. Λοπατατζίδης σημείωσε ότι έχουν γίνει αξιόλογες προσπάθειες τα τελευταία χρόνια, όπως η ψηφιοποίηση του τομέα της Υγείας και η αναβάθμιση των υποδομών και των υπηρεσιών, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά, κυρίως στο σύστημα αποζημίωσης. Όπως τόνισε: «Διατηρούμε ακόμη ένα αποζημιωτικό μοντέλο που δημιουργήθηκε για να καλύψει τις ανάγκες της κρίσης. Χρειαζόμαστε ένα πιο δίκαιο και σύγχρονο σύστημα, που να ανταμείβει με βάση την αξία.». Αναγνώρισε επίσης ότι, παρότι έχουν γίνει βήματα στην αξιολόγηση υπηρεσιών και τεχνολογιών, η χώρα έχει πολύ δρόμο ακόμη να διανύσει για να φτάσει στα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Στο αποτύπωμα των αλλαγών που έχουν ήδη υλοποιηθεί στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, αναφέρθηκε ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους. Συγκεκριμένα, σημείωσε ότι:

Η δυνατότητα άσκησης ιδιωτικού έργου στους γιατρούς του ΕΣΥ μείωσε δραστικά τις παραιτήσεις, οι οποίες πλέον είναι ελάχιστες και οφείλονται σχεδόν αποκλειστικά σε προσωπικούς λόγους.
Έχουν πραγματοποιηθεί 5.000 απογευματινά χειρουργεία με πληρωμή από ιδιώτες και 6.000 επιπλέονμέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Τα πρωινά τακτικά χειρουργεία αυξήθηκαν κατά 8%.
Η συνολική λίστα αναμονής έχει ελαττωθεί κατά 50%, με μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας να έχουν πλέον αναμονή μικρότερη των 4 μηνών.

Επιπλέον, ανέφερε ότι για πρώτη φορά τα νοσοκομεία ολοκλήρωσαν το έργο τους εντός του εγκεκριμένου προϋπολογισμού τους, ενώ παράλληλα αύξησαν τον όγκο των παρεχόμενων υπηρεσιών σε επίπεδο νοσηλειών, χειρουργείων και φαρμάκων. Όπως υπογράμμισε: «Υπάρχει συνολικό σχέδιο για τη βελτίωση του ΕΣΥ, όμως κάποια πράγματα χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν.»

Στην ίδια ενότητα, ο Δρ. Νικόλαος Δημητριάδης, Διευθυντής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών και Επικεφαλής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Νευροεπιστήμης της EY, παρουσίασε τη νέα τεχνολογία της εφαρμοσμένης νευροεπιστήμης που έχει ήδη εισαχθεί στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με τον κ. Δημητριάδη:

Το 60% των ασθενών δηλώνει ότι είχε αρνητική εμπειρία με τον πάροχο υγείας.
Το 90% των δυσαρεστημένων ασθενών δεν επικοινωνεί ποτέ το πρόβλημά του.
Εξαιτίας της κακής επικοινωνίας μεταξύ ασθενών και παρόχων, χάνονται περίπου 1,7 εκατομμύρια δολάρια.

Η EY, όπως ανέφερε, διαθέτει μια πλήρως στελεχωμένη ομάδα νευροεπιστήμης, καθώς και εργαλεία σχεδιασμένα για:

την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των εκστρατειών υγείας,
τη βελτίωση της εμπειρίας του ασθενή,
την επανεξέταση της επικοινωνίας και του σχεδιασμού υπηρεσιών με βάση τον τρόπο που ο εγκέφαλος προσλαμβάνει και επεξεργάζεται πληροφορίες.

Ολοκληρώνοντας την ενότητα, ο Γρηγόριος Χ. Μιχαηλόπουλος, Δικηγόρος και Διευθύνων Εταίρος της “Michailopoulos & Associates”, παρουσίασε το θέμα του επαναπροσδιορισμού των Δημόσιων Προμηθειών Υγείας, με επίκεντρο το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Όπως ανέφερε, βασικοί άξονες είναι:

ο μετασχηματισμός του θεσμικού πλαισίου των προμηθειών, σε συνάρτηση με νομοθετικές και νομολογιακές εξελίξεις,
ο αναβαθμισμένος ρόλος της ΕΚΑΠΥ ως Εθνικής Κεντρικής Αρχής Αγορών, με διεύρυνση αρμοδιοτήτων και ψηφιοποίηση διαδικασιών,
η εξειδικευμένη ανάλυση της νομικής φύσης της ΙΦΕΤ ΜΑΕ και η υπαγωγή της στο πλαίσιο δημόσιων συμβάσεων για την έκτακτη εισαγωγή φαρμάκων.

Τέλος, αναφέρθηκε στη συμβολή του ΤΑΑ μέσα από την υλοποίηση έργων ύψους περίπου 1,5 δισ. ευρώ στον τομέα της Υγείας, καλύπτοντας υποδομές, εξοπλισμό και ψηφιακά έργα, ως μοχλό μετάβασης σε ένα ανθεκτικότερο και αποτελεσματικότερο σύστημα υγείας.

Το σύστημα υγείας πρέπει να αντέχει και να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις

Το 15ο επετειακό συνέδριο “The Future of Healthcare in Greece” υπενθύμισε με έμφαση ότι οι παρεμβάσεις στον τομέα της υγείας δεν μπορούν να είναι αποσπασματικές, ούτε να υπηρετούν χρονικά περιθώρια πολιτικής διαχείρισης. Το σύστημα χρειάζεται δομικές τομές, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και αξιολόγηση βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Ειδικότερα το συνέδριο κατέδειξε ότι:

Οι μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει, από την πρόληψη έως την ψηφιοποίηση, είναι απαραίτητες, αλλά όχι επαρκείς.
Η χρηματοδότηση χρειάζεται αναδιάρθρωση, με δίκαιη κατανομή πόρων και λιγότερες στρεβλώσεις.
Η καινοτομία πρέπει να ενταχθεί στον πυρήνα του συστήματος, με επίκεντρο τον ασθενή και την προστιθέμενη αξία.
Οι χρόνιες παθήσεις απαιτούν συνεχή φροντίδα, πέρα από την απλή διαχείριση περιστατικών.
Οι θεσμοί και οι επαγγελματίες υγείας δείχνουν ότι υπάρχει προθυμία συνεργασίας και γνώση του προβλήματος.

Το συνέδριο ανέδειξε το σαφές μήνυμα ότι για να αντέξει και να ανταποκρίνεται το σύστημα υγείας, χρειάζεται μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, δίκαιη χρηματοδότηση και καινοτομία με επίκεντρο τον ασθενή. Χωρίς αυτά, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει ουσιαστικά.