Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανακουφιστική Φροντίδα

Το κενό που επιχειρεί να καλύψει το Εθνικό Σχέδιο

Στην Ελλάδα, ωστόσο, ο τομέας αυτός παρέμεινε για χρόνια αποσπασματικός και ελλιπώς οργανωμένος. Η απουσία ολοκληρωμένων δομών και ενιαίου πλαισίου είχε ως αποτέλεσμα πολλές ανάγκες να καλύπτονται είτε μέσα στα νοσοκομεία, παρότι δεν είναι αυτός ο ρόλος τους, είτε από τις οικογένειες των ασθενών, που συχνά σηκώνουν μόνες τους ένα βαρύ φορτίο.

Αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει το «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανακουφιστική Φροντίδα 2025-2030», το οποίο παρουσιάστηκε την Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026, σε κοινή συνέντευξη Τύπου του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, και του Υφυπουργού Υγείας, Μάριου Θεμιστοκλέους, με τη συμμετοχή της Γενικής Γραμματέως Δημόσιας Υγείας, Χριστίνας-Μαρίας Κράββαρη.

Τι προβλέπει το σχέδιο για την περίοδο 2025-2030

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης θέτει τις βάσεις για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου, προσβάσιμου και βιώσιμου συστήματος ανακουφιστικής φροντίδας στη χώρα. Στόχος του είναι η παροχή ολιστικής υποστήριξης στους ασθενείς με σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, αλλά και στις οικογένειές τους, από τη στιγμή της διάγνωσης έως το τέλος της ζωής και την περίοδο του πένθους.

Το σχέδιο προβλέπει την ενσωμάτωση της ανακουφιστικής φροντίδας σε όλα τα επίπεδα του συστήματος υγείας, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των επαγγελματιών υγείας, την ενδυνάμωση των ασθενών και των κοινοτήτων, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και τη διαμόρφωση σύγχρονου θεσμικού πλαισίου για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των υπηρεσιών.

Τι σημαίνει ανακουφιστική φροντίδα στην πράξη

Στην πράξη, η ανακουφιστική φροντίδα περιλαμβάνει την αντιμετώπιση του πόνου και άλλων συμπτωμάτων, όπως η δύσπνοια, η κόπωση, η ναυτία, το άγχος ή η αϋπνία. Περιλαμβάνει επίσης ψυχολογική υποστήριξη, κοινωνική φροντίδα, συμβουλευτική και καθοδήγηση της οικογένειας.

Δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη ιατρική πράξη, αλλά για ολιστική προσέγγιση που απαιτεί συνεργασία γιατρών, νοσηλευτών, ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών και άλλων επαγγελματιών υγείας.

Απευθύνεται σε ασθενείς με σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή παθήσεις, όπως καρκίνο, νευροεκφυλιστικά νοσήματα, βαριά καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια και προχωρημένες χρόνιες νόσους. Αφορά επίσης παιδιά και ενήλικες με σύνθετες ανάγκες φροντίδας, καθώς και τις οικογένειες και τους φροντιστές τους.

Η Ελλάδα έχει μείνει πίσω στην ανακουφιστική φροντίδα

Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αναγνώρισε ότι η Ελλάδα έχει μείνει «για πάρα πολλά χρόνια πίσω» στον τομέα της ανακουφιστικής φροντίδας, τονίζοντας ότι πρόκειται για ζήτημα «μεγάλης ανθρωπιάς, ανθρώπινης αξιοπρέπειας, κοινωνικής ευαισθησίας», αλλά και φροντίδας της Πολιτείας προς ανθρώπους που πρέπει να έχουν αξιοπρεπείς συνθήκες μέχρι την τελευταία ημέρα της ζωής τους.

Όπως ανέφερε o Υπουργός, σήμερα το ΕΣΥ διαθέτει ελάχιστες δυνατότητες για την παροχή τέτοιων υπηρεσιών, με αποτέλεσμα αρκετοί ασθενείς να παραμένουν στα νοσοκομεία, παρότι «δεν είναι η δουλειά των νοσηλευτικών ιδρυμάτων να κρατάνε ανθρώπους για ανακουφιστική φροντίδα».

Ο κ. Γεωργιάδης πρόσθεσε ότι, μαζί με τον Υφυπουργό Υγείας Μάριο Θεμιστοκλέους, επεξεργάστηκαν το Εθνικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο για πρώτη φορά θα θεσπίσει το πλαίσιο για τη δημιουργία μονάδων ανακουφιστικής φροντίδας στην Ελλάδα.

Παράλληλα, ο Υπουργός προανήγγειλε ότι το επόμενο διάστημα θα ανακοινωθεί η δημιουργία μιας μεγάλης μονάδας στην Αττική, την οποία χαρακτήρισε ως την πρώτη πραγματική μονάδα ανακουφιστικής φροντίδας. Μέχρι τότε, όπως είπε, αξιοποιείται μεταβατικά το Σπηλιοπούλειο Νοσοκομείο, ώστε να παρέχεται η συγκεκριμένη υπηρεσία σε ανθρώπους που την έχουν ανάγκη.

Χρέος διασφάλισης της ατομικής αξιοπρέπειας

Ο Υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, χαρακτήρισε την ανακουφιστική φροντίδα ως «χρέος διασφάλισης της ατομικής αξιοπρέπειας», τονίζοντας ότι η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης σε έναν τομέα που για χρόνια παρέμενε αποσπασματικός, ελλιπής και περιστασιακός.

Όπως ανέφερε ο κ. Θεμιστοκλέους, έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία του Προεδρικού Διατάγματος για τους όρους ίδρυσης και λειτουργίας των Δομών Ανακουφιστικής Φροντίδας Ασθενών, ενώ προχωρούν οι ρυθμίσεις για τα κριτήρια εισαγωγής, την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, τα πρότυπα λειτουργίας και το Μητρώο Ασθενών.

Τέλος, ο Υφυπουργός Υγείας υπογράμμισε ότι ένα ισχυρό Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν κρίνεται μόνο από τα ανακαινισμένα νοσοκομεία, τις σύγχρονες υποδομές και τις εξελιγμένες θεραπείες, αλλά και από την ικανότητά του να στηρίζει τον ασθενή και την οικογένειά του όταν η ανάγκη γίνεται πιο σύνθετη και πιο απαιτητική. Όπως σημείωσε, η ανακουφιστική φροντίδα αποτελεί υπόθεση αξιοπρέπειας, ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Κάλυψη ενός διαχρονικού κενού στο σύστημα υγείας

Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, χαρακτήρισε το νέο πλαίσιο για την ανακουφιστική φροντίδα ως μια σημαντική μεταρρύθμιση με κοινωνικό, ανθρωπιστικό και δημόσιο υγειονομικό αποτύπωμα, η οποία καλύπτει ένα διαχρονικό κενό του συστήματος υγείας και ανταποκρίνεται στις ανάγκες χιλιάδων ασθενών και οικογενειών σε όλη τη χώρα.

Όπως σημείωσε η κα Κράββαρη, η σημασία του νέου πλαισίου δεν είναι μόνο διοικητική ή οργανωτική, αλλά πρωτίστως αξιακή και ανθρωποκεντρική. Η ανακουφιστική φροντίδα, ανέφερε, δεν αποτελεί συμπληρωματική ή δευτερεύουσα υπηρεσία υγείας. Αντίθετα, συνιστά θεμελιώδη διάσταση της φροντίδας, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής ανθρώπων που ζουν με σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή παθήσεις.

Παράλληλα, η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας συνέδεσε την ανακουφιστική φροντίδα με τη δημόσια υγεία. Όπως επισήμανε, δεν αφορά μόνο την πρόληψη των νοσημάτων ή την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Αφορά επίσης τη μείωση του ανθρώπινου πόνου, την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην υγεία και τη διασφάλιση της πρόσβασης κάθε πολίτη στις υπηρεσίες που χρειάζεται, όταν τις χρειάζεται.

Από το σχέδιο στην εφαρμογή

Το μεγάλο στοίχημα, πλέον, είναι η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην πράξη. Η δημιουργία οργανωμένων δομών, η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, η ουσιαστική στήριξη των οικογενειών και η διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης των ασθενών σε υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας σε ολόκληρη τη χώρα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχία του εγχειρήματος. Από αυτούς τους παράγοντες θα κριθεί κατά πόσο το νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης μπορεί να μετατραπεί από θεσμική δέσμευση σε μια πραγματική αλλαγή στην καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν με σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες.

Γιατί η ανακουφιστική φροντίδα δεν αφορά μόνο την πορεία μιας νόσου. Αφορά τον άνθρωπο, την αξιοπρέπεια, την ανακούφιση και το δικαίωμα κανείς να μη μένει μόνος όταν η ανάγκη γίνεται πιο σύνθετη και επιτακτική.