Κοινή δράση «Eyes of Light» και «Μέριμνα» για παιδιά και οικογένειες που βιώνουν σοβαρή ασθένεια ή απώλεια

Όταν ένα παιδί ή μια οικογένεια βιώνει τη σοβαρή ασθένεια ή την απώλεια, τα λόγια δεν είναι πάντα αρκετά. Υπάρχουν εμπειρίες που δύσκολα περιγράφονται, συναισθήματα που χρειάζονται χρόνο για να εκφραστούν και σχέσεις που δοκιμάζονται μέσα σε συνθήκες μεγάλης ευαλωτότητας. Σε αυτό το πεδίο, η φωτογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως δημιουργικό μέσο έκφρασης, σύνδεσης και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.

Η δράση «ΦΩΣ: Φωτογραφία ως Στήριξη», που υλοποίησαν ο Eyes of Light - Φορέας Τέχνης στην Υγεία και η Μέριμνα, αξιοποίησε τη θεραπευτική φωτογραφία για παιδιά, εφήβους και οικογένειες που βιώνουν τη σοβαρή ασθένεια ή την απώλεια, καθώς και για επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας που εργάζονται κοντά τους.

Η πρωτοβουλία υλοποιήθηκε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου. Εντάσσεται στο πρόγραμμα «Σημεία Στήριξης», το οποίο συγχρηματοδοτούν δέκα κοινωφελείς οργανισμοί.

Η δράση ολοκληρώθηκε πρόσφατα και περιλάμβανε στοχευμένες παρεμβάσεις με διπλό στόχο, την ενδυνάμωση των οικογενειών μέσα από ασφαλείς χώρους έκφρασης και δημιουργικής επικοινωνίας, αλλά και την υποστήριξη των επαγγελματιών υγείας και ψυχικής υγείας που στέκονται δίπλα σε παιδιά και γονείς σε ιδιαίτερα απαιτητικές στιγμές.

Η θεραπευτική φωτογραφία

Η θεραπευτική φωτογραφία αξιοποιεί την εικόνα ως μέσο έκφρασης, αναστοχασμού και ενδυνάμωσης. Δεν εστιάζει μόνο στο τελικό φωτογραφικό αποτέλεσμα, αλλά κυρίως στη διαδικασία που επιτρέπει σε κάθε άνθρωπο να προσεγγίσει εμπειρίες, μνήμες και συναισθήματα με έναν πιο δημιουργικό και λιγότερο άμεσο τρόπο.

Στην περίπτωση παιδιών και εφήβων που έχουν βιώσει απώλεια ή έρχονται αντιμέτωπα με σοβαρή ασθένεια στο οικογενειακό τους περιβάλλον, η φωτογραφική διαδικασία μπορεί να προσφέρει έναν διαφορετικό δρόμο επικοινωνίας. Μπορεί να βοηθήσει να ειπωθούν πράγματα που δυσκολεύονται να εκφραστούν λεκτικά, να δημιουργηθεί χώρος για μοίρασμα και να ενισχυθεί η αίσθηση ότι το παιδί ή ο έφηβος δεν βρίσκεται μόνος απέναντι σε μια δύσκολη εμπειρία.

Η συνεργασία του Eyes of Light με τη Μέριμνα

Η δράση «ΦΩΣ: Φωτογραφία ως Στήριξη» έφερε κοντά δύο φορείς με διαφορετική αφετηρία, αλλά με κοινό σημείο τη φροντίδα ανθρώπων που χρειάζονται στήριξη σε συνθήκες σοβαρής ασθένειας, απώλειας και πένθους. Ο Eyes of Light συμμετείχε με την εμπειρία του στο πεδίο Arts in Health, όπου δραστηριοποιείται από το 2019 με προγράμματα για άτομα που ζουν με σοβαρές και χρόνιες παθήσεις. Από την πλευρά της, η Μέριμνα συνέβαλε με την πολυετή γνώση της στην υποστήριξη παιδιών και οικογενειών που βιώνουν το πένθος ή την απειλητική για τη ζωή ασθένεια.

Η θεραπευτική φωτογραφία προσαρμόστηκε στις ανάγκες των οικογενειών που υποστηρίζει η Μέριμνα, αλλά και των επαγγελματιών που εργάζονται στα συμβουλευτικά της κέντρα. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα θετικά και έδειξαν ότι η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί σε νέες ομάδες στην Ελλάδα, όπως παιδιά, έφηβοι, οικογένειες και επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας που βιώνουν ή διαχειρίζονται την απώλεια και τη σοβαρή ασθένεια.

Το περιεχόμενο της δράσης

Η δράση περιλάμβανε παρεμβάσεις που απευθύνθηκαν τόσο στις οικογένειες που υποστηρίζει η Μέριμνα όσο και στους επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας που εργάζονται στα συμβουλευτικά της κέντρα. Συγκεκριμένα, υλοποιήθηκαν:

• Εισαγωγική εκπαίδευση επαγγελματιών ψυχικής υγείας των συμβουλευτικών κέντρων της Μέριμνας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με στόχο την εξοικείωσή τους με τη θεραπευτική φωτογραφία και την αξιοποίησή της στην επαγγελματική τους πρακτική.
• Μικτό εργαστήριο γονέων και παιδιών, που αποτέλεσε την πρώτη εφαρμογή της θεραπευτικής φωτογραφίας στην Ελλάδα σε κοινή βιωματική ομάδα γονέων και παιδιών, με στόχο την ενίσχυση της επικοινωνίας και της σύνδεσης μέσα από τη δημιουργική διαδικασία.
• Ομάδες θεραπευτικής φωτογραφίας για παιδιά και εφήβους που έχουν βιώσει απώλεια γονέα, μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο έκφρασης και επεξεργασίας της εμπειρίας της απώλειας.
• Βιωματικό εργαστήριο αυτοφροντίδας για επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας της Μέριμνας, με στόχο την αποφόρτιση και την ενίσχυση της αλληλοϋποστήριξης.
• Σχεδιασμός πρακτικού εργαλείου εφαρμογής της θεραπευτικής φωτογραφίας για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας της Μέριμνας, με σκοπό την αξιοποίησή του στην εργασία τους με ευάλωτες οικογένειες.

Την επιστημονική και καλλιτεχνική επιμέλεια της δράσης, τον συντονισμό των ομάδων και την ανάπτυξη του πρακτικού εργαλείου ανέλαβε η Δήμητρα Ερμείδου, ιδρύτρια του Eyes of Light και εικαστικός - φωτογράφος με εξειδίκευση στη θεραπευτική φωτογραφία.

Η δράση του Eyes of Light και της Μέριμνας δείχνει ότι η ψυχοκοινωνική φροντίδα μπορεί να εμπλουτίζεται με δημιουργικά εργαλεία, όταν αυτά εντάσσονται με γνώση, ευαισθησία και σεβασμό στις ανάγκες των ανθρώπων που υποστηρίζονται. Η θεραπευτική φωτογραφία δεν αντικαθιστά τις δομές φροντίδας ούτε απλοποιεί τις δύσκολες εμπειρίες της ασθένειας και της απώλειας. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως ένας ακόμη τρόπος έκφρασης και σύνδεσης για παιδιά, εφήβους και οικογένειες που χρειάζονται χώρο για να προσεγγίσουν τη σοβαρή ασθένεια, την απώλεια και το πένθος.