Το clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα έφτασε στο 80,7% και απειλεί την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες

Το clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα έφτασε στο 80,7% το Α’ εξάμηνο του 2025, καταγράφοντας νέο αρνητικό ρεκόρ και σημειώνοντας περαιτέρω αύξηση σε σχέση με το Α’ εξάμηνο του 2024. Η εξέλιξη αυτή εντείνει την ανησυχία για τη βιωσιμότητα του συστήματος αποζημίωσης των νοσοκομειακών φαρμάκων. Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και το PhARMA Innovation Forum (PIF) προειδοποιούν ότι τα στοιχεία του clawback δεν παραπέμπουν απλώς σε μια προσωρινή δημοσιονομική πίεση, αλλά σε μια βαθύτερη ανισορροπία στη χρηματοδότηση των φαρμάκων που χορηγούνται στα νοσοκομεία.

Όπως επισημαίνουν οι δύο φορείς, το 80,7% σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης για τα νοσοκομειακά φάρμακα καλύπτεται τελικά μέσω υποχρεωτικών επιστροφών από τις φαρμακευτικές εταιρείες και όχι από τον δημόσιο προϋπολογισμό. Η εξέλιξη αυτή, τονίζουν, περιορίζει την προβλεψιμότητα του συστήματος, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και δείχνει ότι οι διαχρονικές ανισορροπίες στη χρηματοδότηση της νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης έχουν πλέον εξελιχθεί σε δομική κρίση.

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ και το PIF, η αύξηση του clawback έρχεται σε αντίθεση με τις παλαιότερες κυβερνητικές εξαγγελίες για σταδιακό περιορισμό του μηχανισμού. Οι δύο φορείς υποστηρίζουν ότι η συνεχιζόμενη αύξηση των υποχρεωτικών επιστροφών επιβεβαιώνει πως τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Στην ανακοίνωσή τους υπενθυμίζουν ότι το clawback ξεκίνησε ως έκτακτο μέτρο στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, όμως πλέον έχει εξελιχθεί σε μόνιμο μηχανισμό που καλύπτει την υπέρβαση της νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης. Για τον λόγο αυτό ζητούν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, με στόχο ένα πιο βιώσιμο και προβλέψιμο πλαίσιο αποζημίωσης για τα φάρμακα που χορηγούνται στα νοσοκομεία.

Η Kavita Patel, Πρόεδρος του PhARMA Innovation Forum και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Roche Ελλάδας και Κύπρου, χαρακτηρίζει το 80,7% «ιδιαίτερα ανησυχητικό» ποσοστό για το μέλλον της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ελλάδα. Όπως αναφέρει, το ποσοστό αυτό σημαίνει πρακτικά ότι «για κάθε 10 καινοτόμα φάρμακα που χρειάζονται οι Έλληνες ασθενείς με σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή τους ασθένειες, το κράτος καλύπτει λιγότερα από δύο, μετακυλίοντας το σύνολο του κόστους στις εταιρείες που επενδύουν και προσφέρουν καινοτόμες θεραπείες».

Η κ. Patel επισημαίνει επίσης ότι το πρωτοφανές αυτό ποσοστό clawback καταγράφεται σε μια χώρα που, όπως υπογραμμίζει, έχει από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη. Παράλληλα, υπενθυμίζει τις προειδοποιήσεις που είχε διατυπώσει το PIF για τη μη βιωσιμότητα της υφιστάμενης κατάστασης και τονίζει ότι αυτές επιβεβαιώνονται από τα στοιχεία του Α’ εξαμήνου του 2025. Η κ. Patel σημειώνει ότι οι ανησυχίες του PIF «αποτυπώνονται ξεκάθαρα στα δεδομένα και αναδεικνύουν την ανάγκη για άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις».

Από την πλευρά του, ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος και Γενικός Διευθυντής της Novo Nordisk Ελλάδας και Κύπρου, συνδέει την αύξηση του clawback με την απροθυμία της πολιτείας να αναλάβει σαφή δέσμευση για την πορεία της φαρμακευτικής δαπάνης, ακόμη και στα νοσοκομεία, όπου το περιβάλλον είναι ελεγχόμενο εξ ολοκλήρου από την ίδια. Όπως επισημαίνει, η στάση αυτή οδηγεί «με μαθηματική ακρίβεια» στη στέρηση μελλοντικών θεραπειών από τους Έλληνες ασθενείς και ταυτόχρονα φανερώνει τον εφησυχασμό των αρχών ως προς την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται για τη συγκράτηση της δαπάνης.

Ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ χαρακτηρίζει την προσέγγιση αυτή «πανευρωπαϊκή αν όχι παγκόσμια πρωτοτυπία» και τονίζει ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες στηρίζουν περισσότερο από το κράτος τη φαρμακευτική περίθαλψη των πολιτών. «Καλούμε σε έναν ειλικρινή και εποικοδομητικό διάλογο την πολιτεία, ώστε να διασφαλιστεί ένα πλαίσιο που θα λειτουργεί δίκαια, αποτελεσματικά και προς όφελος των ασθενών», αναφέρει ο κ. Παπαδημητρίου.

Στην κοινή τους ανακοίνωση, ο ΣΦΕΕ και το PIF τονίζουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί ουσιαστική σύμπραξη μεταξύ πολιτείας και φαρμακευτικού κλάδου. Οι δύο φορείς απευθύνουν ανοιχτή πρόσκληση προς το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Οικονομικών για άμεση θεσμική συνάντηση και ειλικρινή διάλογο, με στόχο τη συνδιαμόρφωση ενός βιώσιμου, προβλέψιμου και δίκαιου πλαισίου για τη νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη.

Οι δύο φορείς επισημαίνουν ότι μόνο μέσα από κοινή προσπάθεια μπορούν να προχωρήσουν λύσεις που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ασθενών και στις δυνατότητες του συστήματος υγείας.