Νέες θεραπείες για την υπνική άπνοια και το ροχαλητό

Η υπνική άπνοια και το έντονο ροχαλητό δεν επηρεάζουν μόνο την ποιότητα του ύπνου. Συνδέονται με ημερήσια κόπωση, υπνηλία, μειωμένη συγκέντρωση και, σε αρκετές περιπτώσεις, με αυξημένη επιβάρυνση του καρδιαγγειακού και μεταβολικού συστήματος. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που απασχολεί εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και το οποίο, μέχρι σήμερα, αντιμετωπιζόταν κυρίως με τη μάσκα CPAP, τα ειδικά ενδοστοματικά μασελάκια ή τη χειρουργική παρέμβαση.

Αυτό το θεραπευτικό τοπίο έρχονται πλέον να αλλάξουν νέες φαρμακευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες είτε είναι ήδη διαθέσιμες για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών είτε βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο μελετών και ρυθμιστικής αξιολόγησης.

Τα νέα δεδομένα από το Πανευρωπαϊκό ΩΡΛ Συνέδριο

Τα νεότερα δεδομένα για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της υπνικής άπνοιας και του ροχαλητού βρέθηκαν στο επίκεντρο του 8ου Πανευρωπαϊκού Ωτορινολαρυγγολογικού Συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε από τις 25 έως τις 29 Απριλίου 2026, στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν τέσσερις βασικές θεραπευτικές κατηγορίες: η τιρζεπατίδη, που έχει ήδη εγκριθεί από τον αμερικανικό FDA για συγκεκριμένους ασθενείς με αποφρακτική υπνική άπνοια και παχυσαρκία, το AD109, το λεγόμενο «χάπι της νύχτας», για το οποίο έχει κατατεθεί αίτηση έγκρισης στον FDA, φάρμακα που στοχεύουν στη σταθεροποίηση της αναπνοής, καθώς και θεραπείες για την επίμονη υπνηλία μέσα στην ημέρα.

Τιρζεπατίδη: η πρώτη εγκεκριμένη φαρμακευτική επιλογή

Η μεγαλύτερη διαθέσιμη εξέλιξη στον τομέα των φαρμακευτικών θεραπειών αφορά την τιρζεπατίδη, γνωστή από τα σκευάσματα Mounjaro και Zepbound, η οποία έχει λάβει επίσημη έγκριση από τον αμερικανικό FDA για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής αποφρακτικής υπνικής άπνοιας σε ασθενείς με παχυσαρκία.

Πρόκειται για ενέσιμη θεραπεία, η οποία χορηγείται μία φορά την εβδομάδα και είναι ήδη γνωστή από τη χρήση της στην απώλεια βάρους. Μειώνοντας σημαντικά το λίπος που έχει συσσωρευτεί γύρω από τον λαιμό και τη γλώσσα, συμβάλλει στη μηχανική αποσυμφόρηση του αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο, στις κλινικές δοκιμές SURMOUNT-OSA οι ασθενείς εμφάνισαν μείωση των απνοιών κατά περίπου 50% έως 60%. Σε αρκετές περιπτώσεις, η βαρύτητα της άπνοιας υποχώρησε σε ήπια ή ακόμη και φυσιολογικά επίπεδα, με αποτέλεσμα ορισμένοι ασθενείς να μπορέσουν να σταματήσουν τη χρήση της μάσκας CPAP, πάντοτε με ιατρική αξιολόγηση.

AD109: το αναμενόμενο «χάπι της νύχτας»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το AD109, ένας συνδυασμός aroxybutynin και atomoxetine, που περιγράφεται ως το «χάπι της νύχτας». Πρόκειται για φαρμακευτική προσέγγιση που δεν στοχεύει κυρίως στο βάρος, αλλά στη λειτουργία των μυών του αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Το φάρμακο λαμβάνεται κάθε βράδυ πριν από την κατάκλιση και έχει ως στόχο να κρατά τους μύες του αεραγωγού και της γλώσσας ενεργούς, ώστε να μην χαλαρώνουν υπερβολικά και να μην εμποδίζουν τη δίοδο του αέρα.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, η εταιρεία Apnimed έχει ολοκληρώσει τις μεγάλες μελέτες Φάσης 3 SynAIRgy και έχει ήδη καταθέσει αίτηση έγκρισης στον FDA. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δείχνουν ότι το AD109 μείωσε τον δείκτη απνοιών, γνωστό ως AHI, κατά μέσο όρο πάνω από 55% σε ασθενείς με ήπια, μέτρια ή σοβαρή άπνοια, ανεξάρτητα από το αν ήταν υπέρβαροι ή όχι.

Φάρμακα για τη σταθεροποίηση της αναπνοής

Πέρα από τις θεραπείες που στοχεύουν στο βάρος ή στη λειτουργία των μυών του αεραγωγού, υπό διερεύνηση βρίσκονται και φάρμακα που επιδρούν στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζεται η αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν η σουλθιάμη και η ακεταζολαμίδη, αναστολείς της καρβονικής ανυδράσης, οι οποίοι εξετάζονται για ασθενείς στους οποίους το αναπνευστικό κέντρο στον εγκέφαλο εμφανίζει αστάθεια.

Τα φάρμακα αυτά στοχεύουν στη σταθεροποίηση του χημικού ελέγχου της αναπνοής στο αίμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μπορούν να μειώσουν τις άπνοιες κατά περίπου 35% έως 40%, ενώ συχνά δοκιμάζονται και σε συνδυασμό με ειδικά ενδοστοματικά μασελάκια, ώστε να επιτευχθεί καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Θεραπείες για την υπνηλία μέσα στην ημέρα

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν φάρμακα όπως το solriamfetol και το pitolisant. Οι θεραπείες αυτές δεν αντιμετωπίζουν την ίδια την άπνοια, αλλά στοχεύουν στην επίμονη και εξαντλητική υπνηλία που μπορεί να εμφανίζει ο ασθενής κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Χορηγούνται το πρωί σε ασθενείς που, παρότι χρησιμοποιούν μάσκα CPAP ή άλλη θεραπεία, συνεχίζουν να αισθάνονται έντονη κόπωση ή υπνηλία, ακόμη και σε δραστηριότητες όπως η εργασία ή η οδήγηση. Λειτουργούν ως εξελιγμένες θεραπείες ενίσχυσης της εγρήγορσης και χορηγούνται πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση.

«Αλλάζει ο χάρτης των θεραπειών»

Τη σημασία των νέων επιστημονικών δεδομένων υπογραμμίζει ο Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος, Μηνάς Ν. Αρτόπουλος, ο οποίος συμμετείχε στο 8ο Πανευρωπαϊκό Ωτορινολαρυγγολογικό Συνέδριο χαρακτηρίζοντας επαναστατικές τις ανακοινώσεις για το ροχαλητό και την υπνική άπνοια, καθώς, όπως επισημαίνει, είναι αποτέλεσμα εκατοντάδων επιστημονικών μελετών που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο Μηνάς Ν. Αρτόπουλος σημειώνει ότι, εκτός από το AD109, το λεγόμενο «χάπι της νύχτας», για το οποίο έχουν ολοκληρωθεί οι μεγάλες μελέτες Φάσης 3 SynAIRgy και έχει ήδη κατατεθεί αίτηση έγκρισης στον FDA, υπάρχει πλέον και η πρώτη επίσημη έγκριση φαρμάκου για συγκεκριμένη ομάδα ασθενών, η τιρζεπατίδη, η οποία χορηγείται σε ασθενείς με παχυσαρκία.

Ο κ. Αρτόπουλος τονίζει ότι το κεφάλαιο «φάρμακα για την υπνική άπνοια» περνά την πιο συναρπαστική του φάση. Μέχρι σήμερα, η απάντηση προς τους ασθενείς ήταν ότι δεν υπάρχει φαρμακευτική ουσία για την άπνοια και ότι η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως στη μάσκα CPAP, στη χειρουργική παρέμβαση ή σε ειδικά ενδοστοματικά βοηθήματα. Πλέον, όπως αναφέρει, οι γιατροί μιλούν για φαρμακευτικές επιλογές.

Επιπλέον, ο Μηνάς Ν. Αρτόπουλος εξηγεί ότι, όταν ένας ασθενής είναι υπέρβαρος και παρουσιάζει σοβαρή άπνοια, ο ΩΡΛ μπορεί ήδη να συζητήσει μαζί του τη λύση της τιρζεπατίδης, πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση και με βάση τις ενδείξεις κάθε περίπτωσης. Αντιθέτως, για τις περιπτώσεις στις οποίες το βάρος είναι φυσιολογικό, οι ειδικοί αναμένουν την τελική έγκριση και κυκλοφορία των στοχευμένων χαπιών νυχτερινής λήψης, όπως το AD109, τα οποία αναμένεται να αλλάξουν πλήρως τον χάρτη των θεραπειών.